بیانیه ایفلا (IFLA Manifesto)

بیانیه ایفلا (IFLA Manifesto) نخستین بار در سال ۱۹۴۹ تدوین شد و در طول دهه‌ها، همگام با تحول نقش کتابخانه‌ها در جامعه، به‌روزرسانی شده است. نسخه پیشین این بیانیه از سال ۱۹۹۴ به‌عنوان یکی از ارکان اصلی حمایت از کتابخانه‌ها در ایفلا مورد استفاده قرار می‌گرفت.

در جولای ۲۰۲۲، ایفلا و یونسکو نسخه‌ای جدید و به‌روزرسانی‌شده از بیانیه کتابخانه‌های عمومی ایفلا-یونسکو را معرفی کردند. این بازبینی با هدف اطمینان از همخوانی بیانیه با واقعیت‌ها و مأموریت کتابخانه‌های عمومی در دنیای امروز انجام شد.

آخرین به‌روزرسانی این بیانیه با تلاش بخش کتابخانه‌های عمومی ایفلا و با حمایت برنامه «اطلاعات برای همه» یونسکو (IFAP) محقق شد. در این فرآیند، یک نظرسنجی جهانی با مشارکت متخصصان حوزه کتابخانه از سراسر جهان انجام شد تا دیدگاه‌ها و پیشنهادات آنان در بازنگری بیانیه لحاظ شود.

این بیانیه ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد و ترجمه‌های آن به زبان‌های کاری ایفلا و سایر زبان‌ها با همکاری جامعه ایفلا در حال انجام است.

بیانیه به‌روزرسانی‌شده کتابخانه‌های عمومی ایفلا-یونسکو در سال ۲۰۲۲، نقش کتابخانه‌های عمومی را از نو بررسی کرده و نسخه‌های پیشین را گسترش داده است تا بازتاب دقیق‌تری از شیوه‌های نوین خدمات‌رسانی کتابخانه‌ها به جوامع باشد. این نسخه جدید، اهمیت کتابخانه‌ها در جوامع دانایی‌محور، توسعه پایدار، و دسترسی برابر به اطلاعات را بیش از پیش برجسته می‌کند.

بیانیه ۲۰۲۲ تأکید دارد که کتابخانه‌های عمومی نقشی اساسی در حمایت از اهداف توسعه پایدار سازمان ملل متحد ایفا می‌کنند. متن جدید، مأموریت کتابخانه‌ها را به حوزه‌های اطلاعات، سواد، آموزش، و فرهنگ گسترش داده است تا نقش آن‌ها را در ساختن جوامعی عادلانه‌تر، انسانی‌تر و پایدارتر برجسته کند.

یکی از تغییرات مهم بیانیه ایفلا (IFLA Manifesto) در نسخه جدید، توجه ویژه به تحول شیوه‌های دسترسی و استفاده از اطلاعات است. این بیانیه نقش کتابخانه‌های عمومی را در ایجاد جوامع دانایی‌محور مورد تأکید قرار داده و نشان می‌دهد که چگونه کتابخانه‌ها به همه افراد جامعه کمک می‌کنند تا دانش را دریافت، تولید، خلق و به اشتراک بگذارند.

همچنین، این نسخه بر این نکته تأکید دارد که کتابخانه‌ها زیرساختی کلیدی برای جوامع دانایی‌محور سالم هستند. این امر شامل ارائه دسترسی به انواع دانش، از جمله دانش علمی و دانش بومی، بدون موانع تجاری، فناورانه یا حقوقی است.

بیانیه جدید، بر دسترسی دیجیتال و از راه دور به اطلاعات و منابع تأکید کرده و به مسائل حقوقی مرتبط با دسترسی در عصر دیجیتال پرداخته است. علاوه بر این، توجه ویژه‌ای به ایجاد مهارت‌های سواد رسانه‌ای و اطلاعاتی و سواد دیجیتال شده است تا جوامعی آگاه و دموکراتیک شکل بگیرد.

تحولات کلیدی در بیانیه ۲۰۲۲

در بیانیه ایفلا-یونسکو ۲۰۲۲ از مجموعه بیانیه ایفلا (IFLA Manifesto)، برخی از مهم‌ترین تغییرات عبارتند از:

√ گسترش خدمات به‌صورت حضوری و دیجیتالی برای ارائه اطلاعات و منابع.

√ ترویج عادت مطالعه از کودکی تا بزرگسالی به‌جای تمرکز صرف بر کودکان خردسال.

√ افزایش تأکید بر حفظ و دسترسی به میراث فرهنگی و دانش بومی و فراهم‌سازی فضایی که جامعه در تصمیم‌گیری نقش فعال داشته باشد.

√ دسترسی به دانش علمی، تحقیقات و اطلاعات سلامت و ایجاد امکان مشارکت در پیشرفت‌های علمی.

√ ایجاد فرصت‌های رشد خلاقیت و توانمندسازی جوامع از طریق کتابخانه‌ها.

√ تضمین دسترسی به اطلاعات اجتماعی و فرصت‌های سازماندهی اجتماعی برای همه اقشار، به‌ویژه جوامع محروم.

به‌روزرسانی بیانیه ایفلا-یونسکو در سال ۲۰۲۲، نقش کتابخانه‌های عمومی را در ایجاد جوامعی پایدار، آگاه و عادلانه بیش از پیش تقویت کرده است. تأکید بر دسترسی آزاد به دانش، توسعه سواد دیجیتال و رسانه‌ای، و نقش کتابخانه‌ها در جوامع دانایی‌محور، از ویژگی‌های برجسته این نسخه جدید است. این بیانیه مسیر آینده کتابخانه‌های عمومی را هموار کرده و بر اهمیت آن‌ها در دنیای در حال تغییر امروز تأکید دارد.

ده گام برای ترویج بیانیه