بیانیه ایفلا-یونسکو ۲۰۲۲

بیانیه ایفلا-یونسکو ۲۰۲۲ بر اهمیت کتابخانه‌های عمومی به عنوان نیروهای اساسی در تقویت آزادی، رفاه و توسعه فردی و اجتماعی تأکید دارد. این بیانیه تأیید می‌کند که کتابخانه‌های عمومی نه تنها به عنوان مراکز محلی دانش و اطلاعات عمل می‌کنند، بلکه به‌عنوان عاملان کلیدی در تحقق دموکراسی، یادگیری مادام‌العمر و توسعه فرهنگی جوامع عمل می‌کنند. در ادامه متن ترجمه شده رسمی بیانیه ایفلا-یونسکو ۲۰۲۲ برگرفته از تارنمای رسمی آن را ملاحظه می‌فرمایید.

ترجمه فارسی بیانیه ایفلا-یونسکو ۲۰۲۲

آزادی، رفاه و توسعه فردی و اجتماعی از ارزش‌های بنیادین انسانی است. این ارزش‌ها تنها توسط شهروندانی که از کاربست حقوق دموکراتیک خود به‌خوبی آگاه‌اند و برای ایفای نقش فعال در جامعه توانمند شده‌اند تحقق می‌یابد. مشارکت سازنده و توسعه دموکراسی به همان اندازه که به آموزش رضایت‌بخش بستگی دارد، به دسترسی آزاد و نامحدود به دانش و اندیشه و فرهنگ و اطلاعات نیز وابسته است.

کتابخانه‌های عمومی به عنوان دروازه‌های محلی دانش، شرایط اساسی برای یادگیری مادام‌العمر، تصمیم‌گیری مستقل، و توسعه فرهنگی افراد و گروه‌های اجتماعی را فراهم می‌کنند. کتابخانه عمومی با تأمین دسترسی به تمام انواع دانش و توانمندسازی مردم برای خلق دانش و به اشتراک‌گذاری آن، اعم از دانش علمی و دانش محلی، بدون موانع تجاری، فناورانه و قانونی، جوامع دانشی سالم را بنیان‌گذاری می‌کند. در همه کشورها، به ویژه کشورهای در حال توسعه، حق دسترسی هرچه بیشتر مردم به آموزش و مشارکت در جوامع دانش‌بنیان و در زیست فرهنگی جامعه، توسط کتابخانه تضمین می‌شود.

بیانیه حاضر، اعلام‌کننده این آرمان یونسکو است که کتابخانه‌های عمومی نه تنها موتور محرک آموزش، فرهنگ، یادگیری و اطلاعات است، بلکه عاملی اساسی برای توسعه پایدار، تحقق آرامش فردی و آسایش معنوی جامعه از طریق تک‌تک افراد نیز هست. از این رو یونسکو دولت‌های ملی و محلی را تشویق می‌کند تا از کتابخانه‌های عمومی حمایت کنند و در توسعه آن‌ها مشارکت فعال داشته باشند.

≡ کتابخانه عمومی

کتابخانه عمومی، به عنوان پایگاه محلی اطلاعات، همه انواع دانش‌ها و اطلاعات را به راحتی در اختیار کاربران خود قرار می‌دهد. کتابخانه عمومی، عنصر اساسی جوامع دانشی است که به طور مستمر خود را با شیوه‌های نوین ارتباطات منطبق می‌کند تا بتواند وظیفه خود را هم در ارائه دسترسی فراگیر به اطلاعات و هم در تأمین امکان استفاده معنادار از اطلاعات برای همه مردم انجام دهد.

کتابخانه عمومی فضایی را برای تولید دانش، به اشتراک‌گذاری و تبادل اطلاعات و فرهنگ و ارتقای مشارکت مدنی در دسترس عموم قرار می‌دهد. کتابخانه‌ها به عنوان سازندگان اجتماع، فعالانه به دنبال مخاطبان جدید هستند. آن‌ها از طریق شنیدن مؤثر، از طراحی خدماتی حمایت می‌کنند که نیازهای محلی را برآورده می‌سازد و به بهبود کیفیت زندگی کمک می‌رساند. مردم به کتابخانه خود اعتماد دارند و متقابلاً هدف کتابخانه عمومی هم این است که اجتماع مردم را آگاه و مطلع نگه دارد.

خدمات کتابخانه عمومی بر بنیان دسترسی برابر همگان، فارغ از سن و قومیت و جنسیت و مذهب و ملیت و زبان و طبقۀ اجتماعی و هر خصلت دیگری ارائه می‌شود. برای آن دسته از کاربرانی که به هر دلیلی نمی‌توانند از خدمات و منابع معمول استفاده کنند، باید خدمات و منابع مخصوص ارائه شود؛ کاربرانی مانند اقلیت‌های زبانی، معلولان، مردمی که توانایی‌های سواد‌آیی یا مهارت‌های رایانه‌ای و دیجیتالی ضعیفی دارند و همچنین بیماران و زندانیان.

همه گروه‌های سنی باید مطالب مرتبط با نیازهای خود را بیابند. مجموعه‌ها (منابع) و خدمات باید علاوه بر موارد سنتی، دربرگیرنده تمامی انواع فناوری‌های مدرن و رسانه‌های متناسب نیز باشند. کیفیت بالا، مرتبط بودن با نیازها و شرایط محلی و بازتاب‌دهی تنوع فرهنگی و زبانی جامعه، همگی از امور بنیادی هستند. منابع کتابخانه باید هم جریان‌های فعلی و تحولات اخیر جامعه را منعکس کنند و هم حافظۀ میراث تخیل و تلاش انسانی باشند.

مجموعه‌ها (منابع) و خدمات نباید تحت هیچ گونه سانسور ایدئولوژیک یا سیاسی یا مذهبی یا فشارهای تجاری قرار بگیرند.

≡ مأموریت کتابخانه عمومی

مأموریت‌های کلیدی زیر، که با اطلاعات و سواد و آموزش و یادگیری و مشارکت مدنی و فرهنگ مرتبط‌اند، باید هسته خدمات کتابخانه عمومی را تشکیل دهند. کتابخانه عمومی از دریچۀ این خدمات به ساخت و توسعه جوامعی عادلانه‌تر، انسانی‌تر و پایدارتر کمک می‌کند.

√تأمین دسترسی بدون سانسور به گروه وسیعی از اطلاعات و نظرات و حمایت از آموزش رسمی و غیررسمی در تمام پایه‌ها و همچنین یادگیری مادام‌العمر که امکان دنبال‌کردن دانش به نحو مستمر و داوطلبانه و خودگردان را برای مردم در تمام مقاطع زندگی فراهم کند؛

√ تأمین فرصت‌های توسعه فردی و برانگیختن تخیل و خلاقیت و کنجکاوی و همدلی؛

√ ایجاد و تقویت عادات خواندن در کودکان از آغاز تولد تا بزرگسالی؛

√ بنیان‌گذاری یا حمایت از برنامه‌ها و مشارکت در اقدامات مربوط به سواد‌آموزی برای تقویت مهارت‌های خواندن و نوشتن و تسهیل توسعۀ سواد اطلاعات و رسانه و مهارت‌های سواد دیجیتال برای همه مردم در تمام سنین، تا یک جامعه دموکراتیک و آگاه ساخته شود؛

√ ارائه خدمات حضوری و راه دور از طریق فناوری‌های دیجیتال تا دسترسی به اطلاعات و مجموعه‌ها (منابع)، و برنامه‌ها در هر زمان ممکن میسر شود؛

√ تضمین دسترسی همه مردم به تمام انواع اطلاعات مربوط به جامعه و فرصت‌های سازماندهی آن، از طریق به رسمیت شناختنِ نقش کتابخانه در هسته بافت اجتماعی؛

√ تأمین دسترسی جوامع به دانش علمی؛ مانند نتایج تحقیقات و اطلاعات سلامت که می‌تواند هم بر زندگی کاربران اثر بگذارد و هم آن‌ها را قادر به مشارکت در پیشرفت علمی سازد؛

√ تأمین خدمات اطلاعاتی برای شرکت‌ها و انجمن‌ها و گروه‌های ذینفع محلی، در حد کفایت؛

√ حفاظت از و دسترسی به دانش و داده و میراث محلی و بومی (شامل سنت شفاهی)، و فراهم‌کردن محیطی که اجتماع محلی بتواند مواردی را که جامعه خواستار ضبط و حفظ و اشتراک‌گذاری آن‌هاست، فعالانه شناسایی کند؛

√ تقویت گفتگوی میان‌فرهنگی و حمایت از تنوع فرهنگی؛

√ ترویج حفظ و دسترسی معنادار به میراث و تجلیات فرهنگی، تکریم آثار هنری، و دسترسی آزاد به دانش و تحقیقات و نوآوری‌های علمی؛ چه آن‌هایی که در رسانه‌های سنتی بیان شده‌اند و چه آن‌هایی که به شکل دیجیتال درآمده‌اند یا اساساً به صورت دیجیتال تولید شده‌اند.

≡ بودجه، قانونگذاری و شبکه‌ها