زبانهاي كشور افغانستان

زبانهاي كشور افغانستان نشان از كشور افغانستان به عنوان کشوری در آسیا که 38,347,000 نفر جمعیت دارد و میزبان 33 زبان بومی زنده است. دو زبان از این زبان‌ها، دری و پشتوی جنوبی، زبان‌های رسمی کشور هستند. یکی دیگر، ازبکی جنوبی، در بخشی از کشور زبان رسمی است. افغانستان همچنین میزبان 2 زبان بومی بوده که اکنون منقرض شده‌اند. علاوه بر این، 9 زبان زنده غیربومی نیز در کشور رایج است. در آموزش رسمی، از 4 زبان بومی به عنوان زبان‌های آموزشی استفاده می‌شود.

موقعيت و جمعيت

افغانستان با نام رسمي امارت اسلامی افغانستان كشوري در حد فاصل آسياي ميانه و آسياي جنوبي است. موقعيت آن بر روي نقشه جهان در زير قابل مشاهده است.

موقعيت افغانستان بر روي نقشه زباني

اطلاعات زير در خصوص وضعيت جمعيت شناختي اين كشور ارائه شده است:

⇐ جمعيت: 38.347.000 نفر

⇐ تعداد زبانها: 33 زبان

⇐ نرخ باسوادي: 43 درصد

شاخص حيات زبانهاي افغانستان

بر اساس اطلاعات موجود در اطلس زبانها، وضعيت شاخص حيات زبانها در كشور جمهوري اسلامي افغانستان در نمودار زير آمده‌اند:

وضعيت شاخص حيات زبانهاي كشور افغانستان - تير 1403

همانطور كه در نمودار بالا آمده است، 3 زبان جزء زبانهاي نهادينه شده (Institutional)، 24 زبان در وضعيت پايدار (Stable)، 6 زبان در گروه در معرض خطر (Endangered) و 2 زبان نيز منقرض شده هستند.

فهرست زبانهاي افغانستان

زبانهاي رايج در كشور افغانستان به طور كامل در زير آمده‌اند. سه حرف ابتدايي هر كدام كد استاندارد آن زبان و در ادامه نيز عنوان رسمي هر زبان آمده است.

afg – Afghan Sign Language
aiq – Aimaq
ask – Ashkun
brh – Brahui
prs – Dari
wsv – Degano
gwt – Gawar-Bati
nli – Grangali
haz – Hazaragi
jat – Inku
isk – Ishkashimi
bsh – Kateviri
xvi – Komviri
mhj – Mogholi
mnj – Munji
aee – Northeast Pashai
glh – Northwest Pashai
phv – Pahlavani
prc – Parachi
prn – Prasuni
sgy – Sanglechi
sdg – Savi
sgh – Shughni
sts – Shumashti
psi – Southeast Pashai
pbt – Southern Pashto
uzs – Southern Uzbek
psh – Southwest Pashai
abh – Tajiki Arabic
tra – Tirahi
trm – Tregami
tuk – Turkmen
wbk – Waigali
wbl – Wakhi
bgn – Western Balochi

خانواده‌هاي زباني افغانستان

زبانهاي رايج در كشور افغانستان هر يك به خانواده زباني خاصي تعلق دارند كه به شكل نموداري در زير آمده است:

خانواده زبانهاي كشور افغانستان - تير 1403

29 زبان در خانواده زباني هند و اروپايي (Indo-European) ، 1 زبان در خانواده آفر و آسيايي (Afro-Asiatic) ، 2 زبان در گروه تركي (Turkic) ، 1 زبان در خانواده مغولستاني (Mongolic) ، 1 زبان در خانواده دراويدي (Dravidian) و 1 زبان در خانواده زبانهاي اشاره (Sign language) هستند.

كنوانسيون‌هاي سياست زباني افغانستان

افغانستان کنوانسیون‌های بین‌المللی زیر را که به حقوق زبان‌های بومی می‌پردازند، پذیرفته است.

CDE (2010)
CPPDCE (2009)
CSICH (2009)
ICCPR (1993)
UNCRPD (2012)
UNDRIP (2007)

سرزمين افغانستان داراي زبانهاي مهم و پرآوازه‌اي چون زبان فارسي هستند كه اهميت آن را در حيطه زبانشناسي دو چندان كرده است.

لینک کوتاه این مطلب: https://momen.ir/b5d6