کتاب مزدور

داستان کتاب مزدور در سال ۱۷۸۱ و در یکی از شهرهای کوچک کنتیکت، در میانهٔ جنگ استقلال آمریکا، آغاز می‌شود. گروهی از سربازان هِسی ــ نیروهای آلمانیِ اجیرشده‌ای که در کنار ارتش بریتانیا می‌جنگند ــ از منطقه عبور می‌کنند. در مسیر، مردی محلی به نام سائول کلمبرهام با رفتارهایی نامعمول و برای سربازان نامفهوم، توجه آنان را جلب می‌کند. افسر هِسی، به دلیل ناآشنایی با زبان و شرایط او، رفتار سائول را نشانهٔ جاسوسی می‌داند و دستور می‌دهد وی را به دار بیاویزند. این اتفاق، مردم منطقه را خشمگین می‌کند و گروهی از اهالی برای انتقام، سربازان هِسی را در کمین می‌گیرند. در حمله، تقریباً همهٔ آنان کشته می‌شوند و تنها یک نوجوان آلمانی به نام هانس پول، نوازندهٔ طبل گروه، جان سالم به در می‌برد. از همان نقطه، مسئلهٔ اصلی رمان شکل می‌گیرد: آیا نوجوانی که نه فرمانده بوده و نه تصمیم‌گیرنده، باید مسئول جنایتی شناخته شود که دیگران مرتکب شده‌اند؟ (Fast, ۱۹۷۲/۱۹۹۶; Kirkus Reviews, ۱۹۷۲).

هانس زخمی و سرگردان، به خانواده‌ای کوئیکر پناه می‌برد؛ خانواده‌ای که به دلیل باورهای مذهبی خود با خشونت و جنگ مخالف‌اند و با وجود خطر، او را پنهان می‌کنند. راوی داستان، ایوان فورشام، پزشک شهر و کهنه‌سرباز ارتش قاره‌ای، نیز به سرنوشت این نوجوان توجه نشان می‌دهد. فورشام که خود به‌دلیل پیشینهٔ انگلیسی و مذهب کاتولیکش در جامعهٔ سخت‌گیر و پروتستان منطقه تا حدی بیگانه به شمار می‌رود، بیش از دیگران می‌تواند هانس را نه صرفاً یک «دشمن»، بلکه انسانی جوان و گرفتار ببیند. با این حال، مردم شهر او را آخرین بازماندهٔ گروهی می‌دانند که یکی از اهالی را کشته‌اند و خواهان مجازاتش هستند. هانس سرانجام دستگیر و محاکمه می‌شود. در دادگاه روشن می‌شود که نقش او در اعدام سائول، نواختن طبل هنگام اجرای حکم بوده است؛ اما وقتی صادقانه می‌گوید اگر فرمانی دریافت می‌کرد، به‌عنوان سرباز از آن اطاعت می‌کرد، همین پاسخ به زیان او تمام می‌شود. دادگاه به‌جای آنکه فقط دربارهٔ عمل واقعی او داوری کند، او را بر پایهٔ هویت نظامی و مسئولیتی که تصور می‌شود می‌توانست بر عهده بگیرد، محکوم می‌کند (Fast, ۱۹۷۲/۱۹۹۶; WorldCat, n.d.).

در پایان، تلاش خانوادهٔ کوئیکر و همدلی ایوان فورشام نمی‌تواند هانس را نجات دهد. اسکوایر هانت و مقام‌های محلی بر اجرای حکم پافشاری می‌کنند و نوجوان هِسی به دار آویخته می‌شود. تلخی پایان فقط در مرگ هانس نیست؛ در این تناقض است که مردمی که خود برای آزادی و رهایی از سلطه می‌جنگند، در لحظه‌ای دیگر همان منطق خشونت را علیه فردی ناتوان و کم‌اختیار به کار می‌گیرند. هانس نه فرمانده بوده، نه عامل اصلی مرگ سائول و نه طراح آن جنایت؛ اما لباس نظامی‌اش او را به نمادی برای خشم و انتقام جمعی تبدیل می‌کند. کتاب مزدور در نهایت جنگ را فقط رویارویی دو ارتش نمی‌بیند، بلکه آن را نیرویی می‌داند که توان داوری اخلاقی انسان‌ها را فرسوده می‌کند و آنان را به این باور می‌رساند که رنجی که دیده‌اند، می‌تواند خشونت بعدی را توجیه کند. هاوارد فاست مردم شهر را موجوداتی شرور تصویر نمی‌کند؛ آنان داغ‌دیده و خشمگین‌اند، اما در لحظهٔ تصمیم، دیگر نمی‌توانند انسانِ پشت لباس دشمن را ببینند. به همین دلیل، پایان رمان بیشتر از آنکه پیروزی عدالت باشد، تصویری از شکست انسانیت در زمانی است که انتقام جای قضاوت را می‌گیرد (Fast, ۱۹۷۲/۱۹۹۶; Kirkus Reviews, ۱۹۷۲).