جامعه اطلاعاتی ایالات متحده آمریکا

در این مطلب قصد داریم به معرفی جامعه اطلاعاتی ایالات متحده آمریکا (United States Intelligence Community) بپردازیم که شامل هجده سازمان اطلاعاتی است که ریاست آن را اداره کننده اطلاعات فعلی زیر نظر رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا بر عهده دارد. اهمیت حوزه اطلاعات در این کشور به حدی است که پس از حوادث تروریستی ۱۱ سپتامبر توجه ویژه‌ای به این نهاد شده و امروزه جامعه اطلاعاتی ایالات متحده از مهم‌ترین و اثرگذارترین نهادهای این کشور در تصمیم‌گیری‌های کلان کشور هست. در ادامه با ما همراه باشید تا از ابعاد مختلف به بررسی این جامعه اثرگذار بپردازیم.

تاریخچه و ماموریت

دفتر اطلاعات نیروی دریایی (ONI) که در سال ۱۸۸۲ به پیشنهاد ستوان تئودور بیلی مایرز میسون برای گردآوری اطلاعات فناورانه و کشتی‌سازی تأسیس شد و در جنگ جهانی دوم با جمع‌آوری اطلاعات تاکتیکی و فناورانه درباره زیردریایی‌های آلمانی، بازجویی از اسرا و ساخت مدل‌های سه‌بعدی نقش حیاتی در پیروزی نبرد آتلانتیک ایفا کرد و پس از جنگ سرد و تحولات بعدی، امروز با تمرکز بر چهار مرکز تعالی و پشتیبانی بیش از ۵۲ هزار نظامی و غیرنظامی فعالیت می‌کند؛ و اف‌بی‌آی که در سال ۱۹۰۸ تأسیس شد و با سابقه طولانی در جمع‌آوری، تحلیل و توزیع اطلاعات، در هر دو جنگ جهانی نقش محوری در ضد جاسوسی داشت، در جنگ سرد با همکاری سرویس‌های اطلاعاتی داخلی و بین‌المللی حلقه جاسوسی روزنبرگ را شناسایی و منهدم کرد، در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ با ایجاد نیروهای ویژه مبارزه با تروریسم (JTTF) به مقابله با تروریسم داخلی و بین‌المللی پرداخت و پس از حملات ۱۱ سپتامبر مأموریت اطلاعاتی خود را با تقویت نقش تحلیل و ادغام فعالیت‌های اطلاعاتی در تمام جنبه‌های مأموریتش تکامل بخشید.

اصطلاح جامعه اطلاعاتی ( intelligence community) نخستین بار در دوران تصدی والتر بدل اسمیت به عنوان مدیر اطلاعات مرکزی در فاصله سال‌های ۱۹۵۰ تا ۱۹۵۳ به این نهاد اطلاق می‌شد که امروزه نیز به همین اسم شناخته می‌شود. در منابع موثق، تاریخ رسمی تاسیس این نهاد مهم ۴ دسامبر ۱۹۸۱ اعلام شده است ماموریت‌های مختلفی برای آن برشمرده‌اند که به آنها اشاره می‌کنیم.

ماموریت جامعه اطلاعاتی جمع آوری، تحلیل و ارائه اطلاعات خارجی و ضد جاسوسی به رهبران آمریکا است تا بتوانند تصمیمات درست برای محافظت از کشور را اتخاذ کنند؛ ذی‌نفعان این نهاد مهم، رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا، سیاستگذاران، مجریان قانون و نیروهای ارتش هستند.

ارزش‌های جامعه اطلاعاتی ایالات متحده آمریکا شامل شفافیت (نهادینه‌سازی شفافیت از طریق اصول و برنامه اجرایی شفافیت در سال ۲۰۱۵)، عینیت (ارائه اطلاعات به‌موقع، عمیق، عینی و مرتبط درباره فعالیت‌ها، توانمندی‌ها، برنامه‌ها و نیات قدرت‌ها و سازمان‌های خارجی)، پاسخگویی (تابع بودن فعالیت‌ها به قانون اساسی و قوانین متعدد، به‌ویژه فرمان اجرایی ۱۲۳۳۳)، نوآوری (توسعه مداوم ابزارها و تکنیک‌های جدید فراتر از فناوری برای حفظ برتری نسبت به دشمنان) و همکاری (اتکای شدید به همکاری میان عناصر تشکیل‌دهنده جامعه اطلاعاتی و با شرکای خارجی) هستند.

روش کار جامعه اطلاعاتی ایالات متحده

ساختار سازمانی

جامعه اطلاعاتی ایالات متحده آمریکا شامل ۱۸ نهاد تشکیلاتی است که هر یک بر جنبه متفاوتی از ماموریت مشترک خود تمرکز دارند:

• آژانش‌ها شامل (آژانس امنیت ملی، دفتر تحقیقات فدرال، آژانس اطلاعات دفاعی، آژانس اطلاعات مکانی-فضایی ملی، دفتر شناسایی ملی)
• عناصر اطلاعاتی وزارتخانه‌ها (انرژی، امنیت داخلی، امور خارجه، خزانه داری و دادگستری)
• شاخه‌های نظامی مستقر در نیروی هوایی، ارتش، تفنگداران دریایی، نیروی دریایی، گارد ساحلی و نیروی فضایی
• ODNI

چرخه اطلاعات

چرخه اطلاعات در این نهاد شامل مراحل ششگانه‌ای است که برنامه‌ریزی آغاز شده و پس از جمع آوری و پردازش در مرحله چهارم به تحلیل و انتشار می‌رسد و در نهایت ارزیابی لازم بر روی آنها صورت می‌گیرد در ادامه به شرح این مراحل ششگانه پرداخته‌ایم

 ۱) برنامه‌ریزی: تعیین اولولیت‌ها و نیازهای اطلاعاتی از سوی سیاست‌گذاران (رئیس‌جمهور، شورای امنیت ملی)

۲) جمع‌آوری که شامل شش نوع اطلاعات:

• GEOINT (مکانی-فضایی)
• HUMINT (منبع انسانی)
• IMINT (تصویری)
• MASINT (اندازه‌گیری و امضا)
• OSINT (منبع باز) 
• SIGINT (سیگنالی) 

۳) پردازش: سازماندهی و پالایش داده‌های خامِ حجیم 

۴) تحلیل: ارزیابی، زمینه سازی و تبدیل اطلاعات به محصول نهایی توسط تحلیل‌گران اطلاعات 

۵) انتشار: تحویل اطلاعات تکمیل‌شده به سیاست‌گذاران و فرماندهان نظامی (مانند گزارش روزانه رئیس‌جمهور) 

۶) ارزیابی: فرآیندی مستمر برای بررسی مرتبط بودن، سوگیری، دقت و به‌موقع بودن محصولات و دریافت بازخورد از ذی‌نفعان.

کارکنان جامعه اطلاعاتی

همانطور که اشاره شد جامعه اطلاعاتی ایالات متحده آمریکا از ۱۸ نهاد دولتی تشکیل شده است؛ درون این سازمان نیز افراد مختلفی مشغول به کار هستند که همگی خود را متفکران و عمل کنندگان فداکار و پرشور خطاب می‌کنند و در تلاشند تا به حفظ امنیت کشور ایالات متحده آمریکا کمک نمایند. در ادامه به برخی از کارکنان در قسمت‌های مختلف این جامعه اطلاعاتی اشاره خواهیم کرد تا این افراد را بهتر بشناسیم:

• تحلیل‌گر اطلاعات دفتر اطلاعات نیروی دریایی (ONI)
• افسر اطلاعات آژانس اطلاعات دفاعی (DIA)
• دانشمند تصویربرداری طیفی آژانس اطلاعات مکانی-فضایی ملی (NGA)

به عنوان مثال تحلیلگر اطلاعات دفتر اطلاعات نیروی دریایی فردی است که به این نهاد برای تحقق ماموریت‌های خود کمک می‌کند یا افسر اطلاعات آژانس اطلاعات دفاعی، فردی است که با تحلیل و تلخیص اطلاعات همه‌منبع به شکل دهی تصمیمات کلیدی و پشتیبانی از عملیات نظامی کمک خواهد کرد و یا طیفی آژانس اطلاعات مکانی فضایی ملی شخصی است که با تخصص خود در تصویربرداری طیفی مکان‌هایی را مشخص می‌کند که نیاز به کمک شناسایی یا مداخله دارند.

به طور کلی،  جامعه اطلاعاتی از طیف متنوعی از متخصصان تشکیل شده که هر یک با تخصص خود در خدمت مأموریت‌های حیاتی کشور ایالات متحده آمریکا هستند. فهرست مشاغل جامعه اطلاعاتی آمریکا در این لینک به طور کامل آمده است.

نظارت و شرکای جامعه اطلاعاتی ایالات متحده

در این بخش ضمن معرفی فرایند نظارت بر این نهاد مهم در ایالات متحده آمریکا به فهرست شرکای کاری آن اشاره خواهیم کرد. نظارت بر جامعه اطلاعاتی از طریق نهادهای متعدد داخلی و خارجی صورت می‌پذیرد تا بتوان اطمینان حاصل کرد که کلیه فعالیت‌های این نهاد در چارچوب قانون و با رعایت منافع و حریم خصوصی افراد انجام می‌شوند، در نتیجه افراد حقیقی و حقوقی زیر بر آن نظارت دارند:

نظارت بر جامعه اطلاعاتی

• رئیس‌جمهور (مسئول نظارت قوه مجریه و تأیید مأموریت‌های پنهان)
• شورای امنیت ملی (مشاوره به رئیس‌جمهور در سیاست خارجی و امنیت ملی)
• هیئت مشورتی اطلاعاتی رئیس‌جمهور (PIAB)
• هیئت نظارت بر اطلاعات (IOB)
• دفتر مدیریت و بودجه (OMB)
• هیئت نظارت بر حریم خصوصی و آزادی‌های مدنی (PCLOB)
• کمیته منتخب اطلاعات سنا
• کمیته دائمی منتخب اطلاعات مجلس نمایندگان
•  سایر کمیته‌های کنگره (نیروهای مسلح، قضایی، امنیت داخلی، تخصیص بودجه)
• دادگاه نظارت بر اطلاعات خارجی (FISC) 
• بازرسان کل

شرکای جامعه اطلاعاتی

علاوه بر همکاری این نهاد با متولیان اطلاعاتی در ایالات متحده آمریکا برخی شرکای کاری نیز با آن تعامل و همکاری دارند عموماً این همکاری‌ها به صورت دوجانبه است که در ادامه به برخی از آنها اشاره می‌کنیم:

• نظامیان آمریکایی (هر شاخه عنصر اطلاعاتی خود را دارد)
• مجریان قانون فدرال، ایالتی و محلی
•  آژانس‌های اطلاعاتی خارجی (تحت هماهنگی DNI و CIA)
• همتایان نظامی خارجی
• بخش خصوصی (برای تحقیق و توسعه مشترک و نوآوری)

محصولات اطلاعاتی IC

جامعه اطلاعاتی (IC) به طور منظم و با همکاری بخش‌های مختلف محصولات اطلاعاتی کلیدی را تولید می‌کند تا سیاستگذاران و به ویژه رئیس جمهور در جریان امور قرار بگیرند استفاده از اطلاعات طبقه‌بندی شده و منابع آزاد انجام می‌شود:

• محصولات دائمی و منظم مانند گزارش روزانه رئیس جمهوری
• محصولات اطلاعاتی خاص مانند برآوردهای اطلاعات ملی

محصولاتی مانند گزارش روزانه رئیس جمهور طبق برنامه منظمی تهیه می‌شوند و برخی دیگر مثل برآوردهای اطلاعاتی ملی در پاسخ به درخواست‌های خاص نهادهای متولی انجام می‌پذیرد. رئیس جمهور با تعیین اولویت‌های امنیتی کشور در قالب استراتژی امنیت ملی بر این فرایند نظارت داشته و نقش‌ها را تعریف می‌کند.

گزارش دهی اطلاعاتی 

گزارش‌دهی عمومی

یکی از ابتکارات جالب جامعه اطلاعاتی ایالات متحده آمریکا راه اندازی بخشی موسوم به خلاصه روزانه عمومی در وب سایت رسمی این نهاد است؛ در این بخش تلاش می‌شود تا عموم مردم در جریان مهم‌ترین رویدادها و تحولات اطلاعاتی قرار بگیرند که به برخی از محصولات آن اشاره خواهیم کرد:

خلاصه روزانه عمومی (The Public’s Daily Brief)

مجموعه‌ای از اخبار و نکات برجسته شبکه‌های اجتماعی از سراسر جامعه اطلاعاتی که برای به‌روز نگه داشتن عموم درباره رویدادها و تحولات کلیدی گردآوری شده است.

پادکست‌های جامعه اطلاعاتی

معرفی پادکست‌هایی از نهادهای پیشرو در جامعه اطلاعاتی که به موضوعات جذاب اطلاعاتی و امنیت ملی می‌پردازند؛ از جمله پادکست «No Such Podcast» آژانس امنیت ملی (NSA) که نحوه انجام مأموریت این آژانس و اهمیت آن برای امنیت ملی را شرح می‌دهد.

پروژه Tearline آژانس اطلاعات مکانی-فضایی ملی (NGA):

همکاری NGA با مشارکت‌کنندگان دانشگاهی و غیرانتفاعی برای تولید اطلاعات منبع‌باز عمومی درباره موضوعات راهبردی، اقتصادی و بشردوستانه که معمولاً در قالب‌های عمیق یا بلند کمتر پوشش داده می‌شوند؛ این محتوا با افزایش شفافیت، اعتماد عمومی را تقویت می‌کند و در وب‌سایت tearline.mil قابل دسترسی است.

گزارش‌های ویژه ‎ (COVERSTORIES):

معرفی انتشارات دانشگاه ملی اطلاعات (NIU) و انتشارات NI Press که با دقت علمی به بررسی موضوعات اطلاعاتی و امنیت ملی — تاریخی و معاصر — می‌پردازند و جنبه‌های چندوجهی و اغلب پنهان دنیای اطلاعات را روشن می‌کنند.

گزارش‌دهی به رئیس جمهور

گزارش روزانه رئیس‌جمهور (PDB):

گزارش روزانه رئیس‌جمهور (PDB) خلاصه‌ای روزانه از اطلاعات و تحلیل‌های سطح بالا و همه‌منبع درباره مسائل امنیت ملی است که برای رئیس‌جمهور و اعضای کلیدی کابینه و مشاورانش تهیه می‌شود. این گزارش را دفتر مدیر اطلاعات ملی هماهنگ و ارائه می‌کند و سازمان اطلاعات مرکزی و دیگر نهادهای جامعه اطلاعاتی در تهیه آن سهم دارند. این گزارش از سال ۱۹۴۶ در دوران تصدی هری ترومن به نحو خاص به رئیس‌جمهور ارائه می‌شود. این گزارش در واقع یک خلاصه روزانه از اطلاعات و تحلیل‌های سطح بالا و همه‌منبع درباره مسائل امنیت ملی است که برای رئیس‌جمهور و اعضای کلیدی کابینه و مشاوران تهیه می‌شود و حاوی برخی از حساس‌ترین اطلاعات کشور است.

در سال ۲۰۱۴، به درخواست باراک اوباما، این گزارش از شکل چاپی به ارائه الکترونیکی تغییر یافت. با توجه به حساسیت اطلاعات، بیشتر این گزارش‌ها — حتی نمونه‌های مربوط به سال‌های دور — همچنان طبقه‌بندی‌شده باقی مانده‌اند. با این حال، سازمان اطلاعات مرکزی هزاران گزارش روزانه رئیس‌جمهور (یا پیشینیان آن) را که در دوران دولت‌های کندی، جانسون، نیکسون و فورد تهیه شده بودند، از طبقه‌بندی خارج و منتشر کرده است. سایر گزارش‌های تاریخی نیز در بخش «قانون آزادی اطلاعات» در وب‌سایت سازمان اطلاعات مرکزی (CIA)  در دسترس است.