یادداشت‌های پراکنده

پژوهشی تازه نشان می‌دهد شاهنشاهی ساسانی از نظر توان اقتصادی، رقیبی به‌مراتب نیرومندتر از بزرگ‌ترین امپراتوری‌های جهان باستان بوده است. امین بابادی، دک…

رباط فخرآباد در ۴۳ کیلومتری بجستان و ۳۱۰ کیلومتری مشهد قرار دارد و از کاروانسراهای متعددی است که پس از یورش مغول‌ها در مسیر تربت‌حیدریه به فردوس ساخته…

تاریخ، نه فقط روایتِ گذشته، که درس‌نامهٔ عبرت‌آموزِ آینده است. ملتی که از تاریخِ خود غافل باشد، محکوم است که نه تنها اشتباهاتِ پیشینیان را تکرار کند، …

۸ شهریور ۱۳۶۰، دومین ترور بزرگ علیه نظام جمهوری اسلامی در آن سال رقم خورد؛ تنها یک ماه پس از انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی. ساعت سه بعدازظهر، در ساختم…

گورستانِ باستانیِ «تبس» در مصر، با بیش از ۴۰۰ مقبره، یکی از مهم‌ترینِ منابع برایِ شناختِ آیین‌هایِ تدفینِ این تمدنِ کهن است. پژوهشی تازه که در ۲۱ اوت …

«بهرام که گور می‌گرفتی همه عمر / دیدی که چگونه گور بهرام گرفت»؛ این بیتِ معروفِ خیام، روایت‌گرِ سرنوشتِ شگفت‌انگیزِ پادشاهی است که نامش با شکارِ «گور …

شاید برایتان جالب باشد که بدانید نام‌خانوادگی‌هایی که امروز هویت ما را شکل می‌دهند، تا حدود یک قرن پیش در ایران چندان رایج نبودند. پیش از آن، مردم بیش…

در جنوبِ کرمان، در کرانه‌یِ هلیل‌رود، دو تپه‌ی باستانی به نام‌های «کنارصندل الف» و «ب» با ارتفاعِ ۱۳ و ۲۱ متر، رازِ یکی از کهن‌ترین تمدن‌هایِ جهان را …

در دلِ شهرِ قاین، مسجدی هزار و صد ساله ایستاده است که نه فقط بلندترین عمارتِ این دیار، که گواهی زنده بر گذارِ تاریخیِ یک امت است. مسجد جامع قاین که به…

این روزها بحث‌ها دربارهٔ روشنفکرانی مثل شریعتی، بیشتر از آنکه به فهمِ اندیشه‌اش کمک کند، به نزاع‌های شخصی و رسانه‌ای تبدیل شده است. یک گروه او را تا ع…

چرا امام حسن(ع) پس از پیمان‌شکنی معاویه، همچنان به صلح پایبند ماند؟

🔸تفاوت رفتار امام حسن(ع) با امام حسین(ع) نه در تفاوت مبنای آنان، بلکه در تفاوت …

نخستین زائران شناخته‌شده اربعین، جابر بن عبدالله انصاری و عطیه عوفی بودند. بنا بر گزارش‌های تاریخی، جابر صحابی سالخورده پیامبر(ص) در ۲۰ صفر سال ۶۱ ق، …

سه واقعه به خواست الهی در کربلا رخ نداد:
کشف حجاب
کشف عورت
کنیزی زنان سپاه امام

این موارد آنچنان اهمیت دارند که خدا و ائمه اجازه تحقق آنها را ند…

حوا: توبه
ساره: زیبایی
پاکدامنی: رحمه (همسر ایوب)
محترم بودن: آسیه
دانایی: زلیخا همسر یوسف
عقل: بلقیس
صبر: مادر حضرت موسی
برگزیده بودن: مریم
…

حرم حضرت عباس علیه‌السلام در طول تاریخ دستخوش تغییرات و بازسازی‌های متعدد بوده است. نخستین بار در سال ۶۶ هجری مختار ثقفی بنای آن را ساخت، اما در سال ۱…

بنی امیه در حدود 90 سال خلافت خود بر مسلمین بدعت‌هایی را پایه گذاری کرد که اثر بسیار زیادی بر سرنوشت اسلام و مسلمین گذاشت:
1 - تغییر ارزش ها (مهمترین…

علی ابن ابیطالب را می‌توان تنها حاکم تاریخ دانست که از مردم خود ظلم دیده است حال آنکه معمولاً مردم از حاکمان خود ظلم می‌بینند.

شیخ مفید در الارشاد آورده‌اند که: معاویه در خطبه خود برای مردم عراق بیان داشت که هدف من از پیکار با شما این است که بر شما حکومت کنم. حال آنکه حسین بن …

در زمان پیامبر اسلام در مساجد محراب وجود نداشت بلکه در زمان عمر بن عبدالعزیز (هشتمین خلیفه بنی‌امیه به مدت ۳ سال از سال ۹۹ تا ۱۰۱ ه‍.ق) دستور داد در م…

انس بن مالک می‌گوید: پیامبر در روزهای جمعه در مسجد به تنه درخت خرمایی تکیه داد و خطبه می‌گفت. مردی شامی در جلسه بود گفت که اجازه دهند او برای پیامبر ی…

حکومت کوتاه یزید بن معاویه (۶۰–۶۴ق) با سه حادثه خونین و مناقشه‌برانگیز در تاریخ اسلام پیوند خورده است: واقعه کربلا در ۱۰ محرم ۶۱ق (۶۸۰م)، که در آن اما…

پرتغال از نیمه دوم قرن دهم هجری توتون و تنباکو را وارد ایران کردند و در مصرف چُپُق و قلیان در دوره شاه عباس صفوی به اوج خود او رسید. وی از این دو بسیا…

به طور کل عربستان از نظر جغرافیایی جز آسیا اما از نظر آب و هوایی شبیه آفریقا است. حدود سه میلیون کیلومتر مربع وسعت به صورت زمین شنزار و ریگستان با هوا…

مشروطه ایران را نباید صرفاً تقلیدی صوری از غرب دانست؛ بلکه نخستین تلاش تاریخی ایرانیان برای پاسخ همزمان به سه مسئله‌ای بود که اروپا در سه مرحله جداگان…

مشروطه، فراتر از یک رخداد تاریخی، مفهومی زنده است که آرمان‌هایی چون قانون، آزادی و استقلال را در دل خود دارد. این جنبش در ابتدا با اجماع و انسجام ملی …