یادگیری زبان در خواب
وبلاگ

یادگیری زبان در خواب

در این نوشتار به بررسی مقوله یادگیری زبان در خواب، تحقیقات اولیه در خصوص آن، تثبیت حافظه در خواب و پژوهشهای پیرامون آن خواهیم پرادخت. علاوه بر آن محدودیت‌ها و چالش‌ها و همچنین پیامدهای آینده را نیز طرح کرده و در نهایت نتیجه گیری شده است.

ایده یادگیری زبان‌ها در هنگام خواب، دهه‌هاست که دانشمندان و عموم مردم را مجذوب خود کرده است. این مفهوم، که اغلب در رسانه‌های محبوب به تصویر کشیده شده است، نشان می‌دهد که افراد می‌توانند در حین خواب، واژگان جدیدی را بیاموزند یا حتی زبان‌های کاملی را یاد بگیرند. اگرچه ممکن است این ادعا دور از ذهن به نظر برسد، مطالعات علمی اخیر قابلیت تحقق آن را مورد بررسی قرار داده و یافته‌های جذابی را کشف کرده‌اند.


تحقیقات اولیه و مفاهیم

مفهوم یادگیری در خواب یا هیپنوپیدیا (hypnopaedia) در میانه قرن بیستم محبوبیت یافت. آزمایش‌های اولیه شامل پخش ضبط‌هایی برای افراد خوابیده بوده است. این مطالعات اغلب فاقد روش‌شناسی علمی دقیق بودند و نتایج غیرقطعی داشتند. با پیشرفت‌های عصب‌شناسی و جلب علاقه افراد به این موضوع، تحقیقات خواب، تحقیقات کنترل‌شده و بینش‌بخش بیشتری در این خصوص انجام شد.


تثبیت حافظه در خواب

یکی از فرآیندهای اساسی که در خواب رخ می‌دهد، تثبیت حافظه است. در طی مراحل مختلف خواب، به ویژه خواب عمیق و REM (حرکت سریع چشم)، مغز اطلاعاتی را که در بیداری کسب شده است پردازش و تثبیت می‌کند. این امر باعث شده که محققان حدس بزنند که اگر مغز بتواند حافظه‌های موجود را در خواب تقویت کند، ممکن است قادر به تشکیل حافظه‌های جدید نیز باشد.

تصویری یادگیری زبان در خواب


مطالعات علمی اخیر

چندین مطالعه اخیر شواهدی ارائه کرده‌اند که امکان یادگیری در خواب را پشتیبانی می‌کنند، اگرچه محدودیت‌های مهمی وجود داشته است اما محققان در مؤسساتی مانند دانشگاه برن (Bern) و سایر مراکز، آزمایش‌هایی برای تست این فرضیه تحت شرایط کنترل‌شده انجام داده‌اند.


یادگیری واژگان

یک مطالعه برجسته به رهبری پروفسور کاترینا هنکه (Katharina Henke) در دانشگاه برن انجام شد که در آن شرکت‌کنندگان در هنگام خواب عمیق در معرض کلماتی جفتی قرار گرفتند. یکی از کلمات در هر جفت اصطلاح آشنایی برای آن فرد بود، در حالی که کلمه دیگر یک کلمه جدید و اختراعی بود. کلمات در طی فازهای خاصی از خواب عمیق، که به عنوان “حالت‌های بالا” (up-states) شناخته می‌شوند و جایی که فعالیت مغزی برای تشکیل حافظه مساعد است، پخش شدند،  پس از بیداری، شرکت‌کنندگان توانستند کلمات جدید را بهتر از حد تصادفی به خاطر بسپارند، بنابراین نوعی یادگیری رخ داده است (Henke et al., 2019).

در این آزمایش‌ها از تکنیک‌های تصویربرداری عصبی برای نظارت بر فعالیت مغزی نیز استفاده شد. سیگنال‌های افزایش یافته در هیپوکامپس (hippocampus)، منطقه‌ای که برای تشکیل حافظه بسیار مهم است، در هنگام یادآوری کلمات یادگرفته شده در خواب مشاهده شد. این نتیجه نشان می‌دهد که همان ساختارهای مغزی که در یادگیری بیداری دخیل هستند، در فرآیندهای یادگیری در خواب نیز فعال هستند.

امکان یادگیری زبان در خواب


محدودیت‌ها و چالش‌ها

با وجود این یافته‌های امیدوارکننده، دامنه یادگیری در خواب همچنان محدود است. بیشتر مطالعات بر روی ارتباطات ساده، مانند جفت کردن کلمات با اشیاء آشنا، تمرکز کرده‌اند. یادگیری زبان پیچیده، شامل دستور زبان، نحو و مهارت‌های مکالمه، هنوز امکانپذیر نشده است. محققان تأکید می‌کنند در حالی که برخی از واژگان ممکن است قابل یادگیری باشند، ماهیت پیچیده یادگیری کامل زبان احتمالاً نیاز به درگیری فعال و تمرین آگاهانه دارد.


پیامدهای تحقیقات آینده

پتانسیل یادگیری زبان در خواب درهای جدیدی را برای تحقیقات در زمینه افزایش شناخت و تکنیک‌های آموزشی باز می‌کند. مطالعات آینده قصد دارند فهم ما از مکانیسم‌های یادگیری مبتنی بر خواب را بهبود بخشند و کاربردهای عملی آن را بررسی کنند. این مطالعات ممکن است شامل برنامه‌های خواب بهینه (optimized sleep schedules) برای زبان‌آموزان یا محرک‌های شنوایی هدفمند (targeted auditory stimuli) برای تقویت یادگیری روزانه باشد.


نتیجه‌گیری

یادگیری زبان در خواب، اگرچه جایگزینی برای مطالعه فعال نیست، نمایان کننده یک تقاطع جذاب بین علم خواب و روانشناسی شناختی است. تحقیقات اخیر از این ایده پشتیبانی می‌کنند که مغز می‌تواند حافظه‌های ساده‌ای در طی فازهای خاص خواب را تشکیل دهد. با این حال، تسلط کامل بر یک زبان همچنان به یادگیری فعال و آگاهانه متکی است. ادامه تحقیقات در زمینه یادگیری مبتنی بر خواب ممکن است در نهایت به روش‌های نوآورانه‌ای برای تقویت شیوه‌های آموزشی سنتی منجر شود

تصویر نویسنده
محمد مومن

مترجم و مشاور علمي داراي مجوز رسمي از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي به شماره 8154 و كارشناس ارشد علم اطلاعات دانشگاه بيرجند هستم كه در اين مجموعه تلاش داريم خدماتي علمي و در سطح جهاني را به جامعه فارسي زبانان ارائه كنيم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *