کتاب و مطالعه در سبک زندگی

معرفی و ارزیابی کتاب موسوم به کتاب و مطالعه در سبک زندگی اسلامی-ایرانی نوشته مهدی فدایی نشر موسسه فرهنگی هنری دین و معنویت آل یاسین را در این نوشتار مدنظر قرار داده‌ایم. ابتدا شناسنامه کتاب را خواهیم شناخت و سپس فهرست و محتوای آن آورده شده است.

---

شناسنامه کتاب

عنوان کتاب: کتاب و مطالعه در سبک زندگی اسلامی-ایرانی

مولف: مهدی فدایی

ناشر: انتشارات موسسه فرهنگی هنری دین و معنویت آل یاسین

سال نشر: 1395

نوبت چاپ: اول

تعداد صفحات: 166 صفحه

یکی از شاخصهای اصلی رشد فرهنگی در هر جامعه میزان سرانه مطالعه در آن جامعه است. از این رو یکی از دغدغه های اصلی حوزه فرهنگ در هر جامعه ای آسیب شناسی فرهنگ مطالعه و شناخت راهکارهای عملی جهت گسترش فرهنگ مطالعه و کتابخوانی است. در اثر حاضر با عنوان کتاب و مطالعه در سبک زندگی اسلامی با تمرکز بر جامعه ایرانی پس از رصد سبک زندگی ایرانیان در حوزه فرهنگ مطالعه و کتابخوانی راهکارهایی را جهت ارتقاء و گسترش فرهنگ مطالعه و کتابخوانی ارائه داده است.

این اثر در سه فصل نگاشته شده است. نویسنده در فصل اول به پیشینه جایگاه و شیوه های مطالعه اشاره کرده است. این فصل شامل هشت بخش است که مباحثی چون کتاب و کتابخوانی در اسلام جایگاه کتاب و مطالعه در عصر تکنولوژی های جدید وضعیت مطالعه در ایران و جهان شیوه های مطالعه و کتابخوانی و…. از جمله آنهاست. مؤلف در فصل دوم فرهنگ کتابخوانی در سبک زندگی ایرانیان را در دو حوزه نرم افزاری و سخت افزاری مورد آسیب شناسی قرار داده است و در فصل سوم به راهکارهای ترویج فرهنگ مطالعه با توجه به نقش نهادهای متولی در مهیا کردن زیر ساختها گروه های مرجع فرهنگی و فرد کتاب خوان پرداخته است بخش پایانی کتاب هم با عنوان «پیوست»، به اسناد بالادستی در حوزه فرهنگ کتابخوانی و فهرست کتابخانه ها و سایتهای مرتبط در ایران در موضوع کتابخوانی اختصاص دارد. این اثر به اهتمام مؤسسه فرهنگی آل یاسین» به قلم آقای مهدی فدایی در ۱۶۶ صفحه نگاشته شده است. امید است که قدم کوچکی باشد در جهت تقویت انگیزه مخاطبان نسبت به امر مطالعه و کتابخوانی.

---

دیباچه مولف

جز صراحی و کتابم نبود یا رو ندیم
تا حریفان دعا را به جهان کم بینم
(حافظ)
در سبک زندگی امروزی رقیبان و بدیلهای زیادی برای کتاب این یارو ندیم قدیمی انسان، فراهم آمده اما هر چقدر جلوتر می رویم و بیشتر با ارتباطات جدید انس میگیریم، بیشتر درون ما یار مهربان خویش را طلب و جستجو میکند هر چند رشد تکنولوژی، موانع فیزیکی دسترسی به کتاب را از میان برد ولی خود خطری برای رخت بربستن کتاب از زندگی ما شده است. سپری نمودن ساعتها در صفحات تلگرام موجب شده است بهانه کمبود وقت برای مطالعه کتاب رنگ ببازد و ما را به این فکر مشغول کند که چرا سرانه مطالعه ما اندک است؟! در اثر حاضر سعی شده است با رویکردی آسیب شناسانه، موانع بررسی شود و سپس راهکارهایی برای رفع آنها و ترویج امر مطالعه و کتابخوانی در جامعه ایرانی ارائه و با تحلیلی نوآورانه آسیبهای مطالعه در جامعه ایران در دو حوزه سخت افزار و نرم افزار بررسی گردد. مسأله احساس بی نیازی خودشیفتگی فرهنگی، عدم نشر مناسب،
عدم تولید کتاب زنده از جمله آسیبهایی است که به آن پرداخته شده است.
از سوی دیگر راهکارهای ترویج امر مطالعه در سبک زندگی اسلامی ایرانی در سه بخش زیر ساخت، مراجع فرهنگی و مخاطب کتاب بررسی شده است. تلاش شده است با استفاده از داده های برآمده از آموزه های اسلامی و نیز برخی داده های علوم انسانی مانند روان شناسی و جامعه شناسی و علوم تربیتی راهکارهای مناسب در جهت ترویج فرهنگ کتابخوانی در سبک زندگی اسلامی ایرانی ارائه شود. در پایان بر خود لازم می دانم که ضمن تشکر از ریاست محترم مؤسسه آل یاسین جناب آقای دکتر فعالی که با راهنمایی های خود نواقص اثر را به حداقل رساندند از همه دوستانی که زمینه انتشار این اثر را فراهم آوردند، قدردانی کنم.
مهدی فدایی

---

فهرست مطالب

سخن ناشر
دیباچه
فصل اول پیشینه جایگاه و شیوه های مطالعه
درآمد
تعریف
انواع
تاریخچه نگارش و چاپ
یک در جهان
دو در ایران
کتاب و کتاب خوانی در اسلام
یک اولین مخلوق
دو واژه کتاب
الف) نامه اعمال
ب کتاب حوادث و جزئیات عالم هستی (لوح محفوظ)
ج) حکم
د) مدت مقرر و معین
ه دلیل ثابت و استوار
و نوشته ظاهری و حسی
ز کاتبه و قرارداد
سه اهمیت کتاب خوانی در اسلام
چهار کتابخانه در اسلام
پنج آثار کتاب و مطالعه از منظر اسلام
الف) ملجأ انسان
ب ثبات قلب
ج) هدایت گری کتاب
د) اقتدار
ه) رفع جهل
(۵) جایگاه کتاب و مطالعه در عصر تکنولوژیهای جدید
(۶) وضعیت مطالعه در ایران و جهان
یک سرانه مطالعه
(الف) در جهان
ب در ایران
دو میزان تیراژ کتاب
سه مقایسه آمارها
(۷) شیوه های مطالعه و کتاب خوانی
یک گام های ده گانه
دو مهارت های مطالعه و کتاب خوانی
(۸) نقش فرهنگ مطالعه در ارتقای سبک زندگی
یک مسأله پردازش اطلاعات
دو مصرف فرهنگی
نتیجه گیری
فصل دوم آسیب شناسی فرهنگ کتاب خوانی در سبک زندگی ایرانیان
درآمد
(۱) حوزه نرم افزار
یک مسأله احساس نیاز
دو) خود شیفتگی فرهنگی
سه ضعف محتوایی کتابها
(۲) حوزه سخت افزار
یک ضعف چاپ
دو گرانی کتاب
سه) عدم دسترسی همگانی به کتاب
چهار فقدان جذابیت صوری بسته بندی نامناسب
پنج عدم اطلاع مردم از نشر کتاب
شش عدم اهتمام رسانه ها به معرفی کتاب
هفت کمبود کتابخانه های عمومی
نتیجه گیری .
فصل سوم ترویج فرهنگ مطالعه
درآمد
(۱) زیر ساخت ها
یک نشر مناسب کمی و کیفی
دو) تولید کتاب زنده
سه افزایش کتابخانه های عمومی و ایستگاهی
الف) کتابخانه های ایده محور
ب) معماری کتابخانه
ج) کتابخانه همیار
د) کتابخانه های ایستگاهی و محلی
ه کتابخانه فاطمه ها
چهار برگزاری نمایشگاه های دوره ای و دائمی
پنج) جمعه بازار کتاب
شش توزیع مناسب
هفت خرید اینترنتی کتاب
(۲) گروه های مرجع فرهنگی
یک خانواده
الف) دسته بندی فرزندان
ب مهارت و تکنیک
ج) فعالیتهای درون خانواده ای
د) تشویق به کتاب خوانی
دو نهادهای فرهنگی دولتی
سه آموزش و پرورش؛ آموزش خلاق محور نه جزوه محور
چهار نهادهای فرهنگی غیر دولتی
(الف) انجمن خیرین کتابخانه ساز ایرانیان
ب جایزه ادبی گوزن زرد
ج) شورای کتاب کودک
د) انجمن دوستداران کتابخانه
ه خانه کتابدار کودک و نوجوان و ترویج خواندن
و نهاد کتابک
ز) انجمن کتابداری و اطلاع رسانی ایران
پنج) مساجد
الف) کتابخانه مسجد
ب) چشم انداز کتابخانه های مساجد در سال ۱۴۰۴
شش رسانه
الف) رادیو
ب تلویزیون
اول بخش خبر رسانی
دوم برنامه های ترکیبی
سوم برنامه های گفتگو محور
چهارم برنامه های مناسبتی
(پنجم) پیام های بازرگانی و زیرنویسهای تلویزیونی
ششم) مسابقه مستند میان برنامه و برنامه های نمایشی
(۳) مخاطب کتاب (مطالعه کننده)
نتیجه گیری
پیوست
(۱) اسناد بالادستی در حوزه فرهنگ کتاب خوانی
یک سند نهضت مطالعه مفید
دو سند چشم انداز کتابخانه های عمومی ایران در افق ایران ۱۴۰۴
(۲) فهرست کتابخانه ها و سایتهای مرتبط در ایران
یک خبرگزاری کتاب (ایبنا)
دو سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران
سه کتابخانه مجلس شورای اسلامی
چهار کتابخانه مجازی نور
پنج سایت خانه کتاب
شش سازمان کتابخانه ها موزه ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی
هفت کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران هشت کتابخانه بزرگ آیت الله العظمی مرعشی نجفی
نه کتابخانه مرکزی و مرکز اطلاع رسانی دانشگاه فردوسی مشهد ده کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد شهید مطهری دانشگاه رازی
یازده) کتابخانه مرکز اسناد و مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی
دوازده) کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران
نتیجه گیری
کتابنامه