سبك‌هاي استناددهي
علم اطلاعات

سبك‌هاي استناددهي Citation Styles

سبك‌هاي استناددهي Citation Styles از مهمترين مباحث در روش تحقيق محسوب مي‌شود. تمامي افرادي كه به نحوي با فعاليت‌هاي دانشگاهي اعم از دانشجو، مدرس يا پژوهشگر ارتباط دارند، بايستي به اين سبك‌ها به طور كامل تسلط داشته باشند. در اين بين، تبحر در آنها براي دانشجويان مقاطع مختلف تحصيلات تكميلي شامل كارشناسي ارشد و دكتري تخصصي و حرفه‌اي الزامي است. اين دسته افراد براي نگارش پايان‌نامه، رساله، پروژه‌هاي دانشگاهي و مقالات علمي پژوهشي خود الزام به يادگيري اين سبك‌ها دارند. در اين مطلب به طور مفصل و همراه با مقدمه و مثال، استفاده از سبك‌ها را آموزش خواهم داد.

سبك استناددهي چيست؟

به طور خلاصه مي‌توان سبك استناددهي را به اين شكل تعريف نمود: “به مجموعه‌اي از قواعد كه براي استناد منابع در نوشته‌هاي دانشگاهي بكار مي‌روند، سبك استناددهي گفته مي‌شود”. استفاده از اين قواعد براي جلوگيري از سرقت علمي (plagiarism) و اعتبار بخشي به نوشته‌هاي علمي الزامي است. معمولاً سبك‌هاي استناددهي Citation Styles در كتاب راهنماي رسمي همراه با توضيحات، مثال و روش استفاده عرضه مي‌شوند. مرسوم‌ترين سبك‌ها اين موارد هستند:

سبك MLA در علوم انساني ( ادبيات، زبانها و …)

سبك APA در علوم اجتماعي (روانشناسي، علوم تربيتي و …)

سبك شيكاگو (يادداشت‌ها و كتابشناسي) در تاريخ

سبك شيكاگو (نويسنده-تاريخ) در علوم

هر چند سبك‌هاي بسياري زيادي ديگري نيز وجود دارند. در اين راهنما، تمامي سبك‌هاي رايج در دانشگاه‌ها و نشريات دانشگاهي را آموزش خواهيم داد. اگر قصد داريد از سبك استناددهي MLA يا APA استفاده كنيد، مي‌توانيد از ابزار رايگان توليد آنها استفاده نماييد كه در ادامه شرح داده خواهد شد.


مقايسه سبك‌هاي استناددهي

سبك‌هاي استناددهي مختلف، براي استناددهي درون متني (in-text citation)، منابع كتابشناختي انتهايي و گاهي اوقات قالب بندي نوشته شما، قواعد مختلفي دارند. تفاوت ميان اين سبك‌ها بسيار ظريف هستند؛ بنابراين بايستي نسبت به استفاده از سبك مدنظر خود نهايت دقت را بخرج دهيد.

انواع استناد درون متني

زماني كه به يك منبع ارجاع مي‌دهيد (به عنوان مثال نقل قول مستقيم يا غيرمستقيم)، موظف به افزودن استناد در درون متن خود هستيد. سه نوع مختلف استناددهي وجود دارد:

استناددهي پرانتزي (parenthetical citation): منبع مورد استفاده را مستقيماً درون متن خود و داخل پرانتز به كار مي‌بريد. اين ارجاع معمولاً شامل نام خانوادگي نويسنده، تاريخ نشر و/يا شماره صفحه مي‌شود.

استناددهي يادداشتي (note citation): منبع مورد استفاده را در پانويس يا يادداشت‌هاي نهايي (ته‌نويس) مي‌آوريد.

استناددهي عددي (numeric citation): هر كدام از منابع مورد استفاده را در فهرست منابع درج مي‎‌كنيد و از عدد مربوطه در زمان ارجاع به آن منبع استفاده مي‌كنيد.

Differences between citation styles


جدول مقايسه سبك‌ها

در جدول زير، مروري بر شيوه‌هاي مورد استفاده در متداول‌ترين سبك‌هاي استناددهي خواهيم كرد:

سبك استناددهيحيطه استفادهنوع استناد
APAروانشناسي، علوم تربيتي، علوم اجتماعيپرانتزي (نويسنده، تاريخ)
Chicago Bعلوم، علوم اجتماعي، علوم انسانيپرانتزي (نويسنده، تاريخ)
Harvardاقتصادپرانتزي (نويسنده، تاريخ)
APSAعلوم سياسيپرانتزي (نويسنده، تاريخ)
MLAعلوم انسانيپرانتزي (نويسنده، شماره صفحه)
Vacouverپزشكيعددي
IEEEمهندسي، فناوري اطلاعاتعددي
AMAپزشكيعددي
NLMپزشكيعددي
AAAانسان شناسي، مطالعات اجتماعيعددي
ACSشيميعددي (نويسنده، شماره صفحه يا يادداشت‌ها)
Chicago Aتاريخ، علوم انسانييادداشت‌ها
OSCOLAحقوقيادداشت‌ها
Turabianعلوم انساني، علوم اجتماعي، علوميادداشت‌ها يا نويسنده، تاريخ

فهرست منابع

در انتهاي نوشته شما، بايستي فهرست تمامي منابع مورد استناد را درج نماييد. هر مدخل در اين ليست به يكي از استنادهاي درون متني تعلق دارد تا خواننده مطلب بتواند با استفاده از اين اطلاعات، منبع مورد نظر را پيدا كند.

سبك‌هاي استناددهي Citation Styles اين فهرست به عناوين مختلفي ناميده مي‌شود. در سبك APA، صفحه منابع، در سبك MLA، كارهاي مورد استناد و در سبك Chicago A، كتابشناسي اطلاق مي‌گردند. علاوه بر اينها، در چيدمان منابع و چگونگي درج آنها نيز اختلاف‌هاي وجود دارد؛ اين تفاوت بستگي به نوع منبع مورد استفاده (كتاب، وب سايت يا مقاله ژورنالي) دارد. ساده‌ترين روش براي فهرست منابع، استفاده از ابزارهاي استناددهي است كه در ادامه به آنها خواهيم پرداخت.


قالب‌بندي Formatting

برخي از سبك‌هاي استناددهي در خصوص قالب‌بندي نوشته شما نيز قواعدي را دارند. اين قواعد ممكن است شامل چگونگي نگارش صفحه اول، تنظيم حاشيه‎‌ها، فاصله‌گذاري و اندازه قلم، عناوين و تيترها گردد؛ حتي در خصوص چگونگي نوشتن اعداد و اختصارات نيز ممكن است قواعد داشته باشند.

به طور كلي، اين قواعد نسبت به اصول استناددهي از اهميت كمتري برخودارند و در عين حال انعطاف بيشتري دارند. توصيه مي‌كنيم حتماً در بعد از انتخاب سبك استناددهي، از وجود اين دسته قواعد نيز مطلع شويد.


انتخاب سبك استناددهي

در ابتدا حتماً با استعلام از دانشگاه يا محل مربوطه يا با ارجاع به اصول نگارشي (submission guidelines)، سبك مدنظر آنها براي تنظيم نوشته خود را بپرسيد.

سبك استنادي براي نشريات

نشريات دانشگاهي معمولاً شما را ملزم به رعايت سبك استناددهي ويژه خود مي‌كنند. به عنوان مثال، نشريه اروپايي جرم شناسي European Journal of Criminology از سبك استناددهي هاروارد Harvard استفاده مي‌كنند؛ در حاليكه نشريه مديريت Journal of Management و نشريه بازاريابي Journal of Marketing ، سبك APA را بكار مي‌برند؛ فراتر از اين حتي برخي نشريات، سبك اختصاصي خود را دارند.

اگر از برنامه‌هاي مديريت منابع مانند مندلي، اندنوت يا زوترو استفاده مي‌كنيد، به سادگي با انتخاب سبك مدنظر خود، تمامي كارها در روند استناددهي به صورت خودكار انجام خواهد شد.


استناددهي براي مقالات دانشجويي

اغلب، دانشگاه‌ها، دانشجويان خود را موظف به پيروي از سبك استناددهي خاصي در نوشته‌هاي علمي خود اعم از پايان نامه يا رساله مي‌كنند، اما گاهي نيز امكان انتخاب سبك دلخواه وجود دارد؛ در اين حالت، سعي كنيد سبكي را انتخاب كنيد كه بيشترين ارتباط با نوشته شما داشته باشد.

به عنوان مثال، اگر در حال نگارش يك مقاله در حوزه علوم انساني هستيد كه نقل قول‌هاي زيادي داريد، از ميان سبك‌هاي استناددهي Citation Styles، سبك MLA انتخاب خوبي است تا بدون ايجاد اخلال در روند نگارش شما به شماره صفحات استناد كنيد. اگر قصد نگارش مقاله علمي‌اي را داريد كه به مطالعات زيادي استناد مي‌دهيد، سبك‌هاي نويسنده-تاريخ مانند APA يا Chicago B گزينه‌هاي بهتري هستند؛ در اين صورت، خواننده، بلادرنگ واپسين منابع مورد استفاده شما را به سادگي مي‌بيند.

اگر همچنان در انتخاب از ميان سبك‌هاي استناددهي Citation Styles دچار ترديد هستيد، با استاد مشاور يا مربي ديگري مشورت كنيد. مهمترين مسئله اين است كه، تنها يك سبك را انتخاب و در طول نوشته خود به آن پايبند باشيد.


روش عملي استفاده از سبك‌ها

سبك MLA

اين سبك استناددهي كه در حال حاضر ويراست هشتم آن وجود دارد، توسط Modern Language Association توسعه داده شده است؛ استفاده از اين سبك در حوزه مطالعات مربوط به زبان، زبانشناسي و ادبيات مرسوم مي‌باشد. از استنناددهي پرانتزي كه حاوي نام نويسنده و شماره صفحه باشد، در آن بهره گرفته‌ مي‌شود.

مثالهاي سبك MLA:

در اين مثال به يك كتاب در جمله زير استناد كرده‌ام و همان منبع را براي استفاده در فهرست منابع (works cited) آورده‌ام:

The book uses success stories from the authors’ own lived experiences to make the case for a creative revolution in the business world (Stewart and Simmons 22).

Stewart, Dave and Mark Simmons. The Business Playground: Where Creativity and Commerce Collide. New Rider Press, 2010.


سبك APA

اين سبك توسط انجمن روانشناسي آمريكا ايجاد شده است و به طور ذاتي در روانشناسي و علوم اجتماعي به كار مي‌رود؛ امروزه بسياري از رشته‌هاي ديگر نيز از آن بهره‌ مي‌برند. استناددهي در APA با استفاده از روش پرانتزي به شكل نام نويسنده – تاريخ نشان داده مي‌شود.

مثالهاي سبك APA

در زير، مثال قبلي كه درباره يك كتاب را به دو صورت درون متني و فهرست منابع (reference list) آورده‌ايم.

The book uses success stories from the authors’ own lived experiences to make the case for a creative revolution in the business world (Stewart & Simmons, 2010, p. 22).

Stewart, D., & Simmons, M. (2010). The business playground: Where creativity and commerce collide. New Riders Press.

نكته: اين مثال بر اساس ويرايش هفتم سبك APA مستخرج از راهنماي آن كه در اكتبر 2019 ميلادي منتشر شده، استخراج شده است. مثال ديگري كه در زير آورده‌ام مبتني بر ويرايش ششم سبك APA است. بايستي جهت استفاده از هر كدام از آنها، از اصول نگارشي دانشگاه يا مركز مربوطه مطلع باشيد.

The book uses success stories from the authors’ own lived experiences to make the case for a creative revolution in the business world (Stewart & Simmons, 2010, p. 22).

Stewart, D., & Simmons, M. (2010). The business playground: Where creativity and commerce collide. Berkeley, CA: New Riders Press.


سبك شيكاگو Chicago

اين سبك از در The Chicago Manual of Style منتشر شده است. دو گونه متفاوت از اين سبك وجود دارد:

Chicago A: منبع موردنظر را در پانويس يا تهنويس (endnote) ذكر مي‌كنيد.

Chicago B: از روش پرانتزي نويسنده – تاريخ در متن استفاده مي‎‌شود.

مثالهاي سبك Chicago A:

با توجه به اينكه در اين سبك از روش درج در پانويس استفاده مي‌شود، به مثال آن دقت كافي داشته باشيد. در انتهاي جمله يك عدد وجود دارد كه منبع مربوطه است و همان منبع در پانويس درج مي‌شود. منبع در فهرست منابع (bibliography) نيز آورده شده است.

The book uses success stories from the authors’ own lived experiences to make the case for a creative revolution in the business world.1

1 Dave Stewart and Mark Simmons, The Business Playground: Where Creativity and Commerce Collide (Berkeley: New Riders Press, 2010).

Stewart, Dave and Mark Simmons. The Business Playground: Where Creativity and Commerce Collide. Berkeley: New Riders Press, 2010.

مثالهاي سبك Chicago B:

The book uses success stories from the authors’ own lived experiences to make the case for a creative revolution in the business world (Stewart and Simmons 2010, 22).

Stewart, Dave and Mark Simmons. 2010. The Business Playground: Where Creativity and Commerce Collide. Berkeley: New Riders Press.


سبك Turabian

سبك حاضر مبتني بر سبك شيكاگو ايجاد شده است. در واقع، نبايد آن را يك روش مستقل در نظر بگيريم بلكه، گونه‌اي از شيكاگو براي تامين نيازهاي دانشجويان در نگارش مقالات دانشگاهي، پايان نامه و رساله است.

همانند سبك شيكاگو در اين سبك نيز همان دو گونه سيستم يادداشت و نويسنده-تاريخ وجود دارد. از روش يادداشت در علوم انساني (ادبيات، تاريخ و هنرها) استفاده مي‌شود در حاليكه روش نويسنده-تاريخ براي علوم اجتماعي مناسب است.

مثالهاي سبك Turabian:

اولين اشاره به منبع در متن:

The book uses success stories from the authors’ own lived experiences to make the case for a creative revolution in the business world.1

يادداشت پانويس:

1 Dave Stewart and Mark Simmons, The Business Playground: Where Creativity and Commerce Collide (Berkeley: New Riders Press, 2010), 22.

منبع در فهرست منابع (كتابشناسي):

1 Stewart and Simmons, The Business Playground: Where Creativity and Commerce Collide, 22.

مثالهاي روش نويسنده-تاريخ سبك Turabian:

The book uses success stories from the authors’ own lived experiences to make the case for a creative revolution in the business world (Stewart and Simmons 2010, 22).

Stewart, Dave and Mark Simmons. 2010. The Business Playground: Where Creativity and Commerce Collide. Berkeley: New Riders Press.


سبك هاروارد Harvard

از اين سبك اغلب در پژوهش‌هاي اقتصاد استفاده مي‌شود. براي سبك هاروارد، راهنماي رسمي خاصي منتشر نمي‌شود زيرا گونه‌هاي متنوعي از آن وجود ندارد. برخي سازمانها، راهنماي اختصاصي خود را براي اين سبك منتشر كرده‌اند كه راهنماي British Standards Institution  و Australian Government Publishing Service (AGPS)  از جمله آنها هستند. اين سيستم مشابه APA، مبتني بر روش نويسنده-تاريخ است.

مثالهاي سبك هاروارد Harvard

The book uses success stories from the authors’ own lived experiences to make the case for a creative revolution in the business world (Stewart and Simmons, 2010, p. 22).

Stewart, D. and Simmons, M. (2010) The business playground: Where creativity and commerce collide. Berkeley: New Riders Press.


سبك ونكوور Vancouver 

اين سبك توسط كميته بين‌المللي ويراستاران نشريه پزشكي International Committee of Medical Journal Editors (ICMJE) توسعه داده شده و به طور گسترده در رشته‌هاي علوم پزشكي كاربرد دارد. اين سبك مبتني بر روش عددي است. در نوشته، منبع موردنظر با عدد مشخص مي‌شود و جزئيات كامل آن منبع در كنار عدد مربوطه در فهرست منابع آورده خواهد شد.

مثالهاي سبك ونكوور Vancouver 

The book uses success stories from the authors’ own lived experiences to make the case for a creative revolution in the business world (1).

1. Stewart D, Simmons M. The business playground: where creativity and commerce collide. Berkeley: New Riders Press: 2010.


سبك OSCOLA

در ادامه بررسي سبك‌هاي استناددهي Citation Styles به روش OSCOLA رسيديم. اين سبك، روش غالب استناددهي براي نگارش نوشته‌هاي دانشگاهي در رشته حقوق به زبان انگليسي محسوب مي‌شود. اين روش از سيستم يادداشتي بهره مي‌برد و جزئيات كامل آن منبع در پانويس درج خواهد شد.

مثالهاي سبك OSCOLA

اولين اشاره به منبع در متن:

The book uses success stories from the authors’ own lived experiences to make the case for a creative revolution in the business world.1

يادداشت پانويس:

1 Dave Stewart and Mark Simmons, The Business Playground: Where Creativity and Commerce Collide (New Riders Press, 2010).

منبع در فهرست منابع:

Stewart D and Simmons M, The Business Playground: Where Creativity and Commerce Collide (New Riders Press, 2010)


سبك IEEE

در اين روش كه از سوي موسسه مهندسان برق و الكترونيك (IEEE) توسعه يافته است، اغلب در پژوهش‌هاي فني مانند مهندسي برق و فناوري اطلاعات كاربرد دارد. اين موسسه براي انواع منابع اطلاعاتي، راهنماهاي مختلفي دارد. اگر منبعي در راهنماي رسمي آن آورده نشده باشد، از سبك Chicago استفاده خواهد شد. اين سبك مبتني بر روش عددي است.

مثالهاي سبك IEEE

The book uses success stories from the authors’ own lived experiences to make the case for a creative revolution in the business world (1).

1. D. Stewart and M. Simmons, The Business Playground: Where Creativity and Commerce Collide. Berkeley, USA: New Riders Press, 2010.


سبك AMA

سبك ياد شده اغلب در علوم پزشكي كاربرد دارد و روشي عددي محسوب مي‌شود. عدد آورده شده در متن به صورت بالانويس (superscript) نوشته مي‎‌شود و شماره صفحه داخل پرانتز قرار مي‌گيرد.

مثالهاي سبك AMA

The book uses success stories from the authors’ own lived experiences to make the case for a creative revolution in the business world.1(p3)

Stewart D, Simmons M. The Business Playground: Where Creativity and Commerce Collide. Berkeley, USA: New Riders Press; 2010.


سبك ACS

انجمن شيمي آمريكا (American Chemical Society) از اين سبك در مقالات شيمي استفاده مي‌كند. براي استناددهي با اين روش، سه گونه مختلف تعريف شده است. انتخاب اين گونه‌ها بستگي به نشريه مربوطه دارد؛ در راهنماي آن، ليست نشريات و گونه موردنظر آورده شده است.

مثالهاي سبك ACS

استناد درون متني (پانويس)

The book uses success stories from the authors’ own lived experiences to make the case for a creative revolution in the business world.1

استناد درون متني (عددي)

The book uses success stories from the authors’ own lived experiences to make the case for a creative revolution in the business world (1).

استناد درون متني (نويسنده-تاريخ)

The book uses success stories from the authors’ own lived experiences to make the case for a creative revolution in the business world. (Stewart and Simmons, 2010).

اگر از سيستم نويسنده-تاريخ استفاده شده باشد، در فهرست منابع، تمامي منابع به ترتيب الفبايي آورده خواهد شد و اگر روش عددي بكار رفته باشد، ترتيب منابع به صورت عددي خواهد بود.


سبك NLM

كتابخانه ملي پزشكي (National Library of Medicine) اين روش را ايجاد كرده و در دنياي پزشكي كاربرد دارد. سيستم آن مبتني بر روش عددي است.

مثالهاي سبك NLM

The book uses success stories from the authors’ own lived experiences to make the case for a creative revolution in the business world [1].

1. Stewart D, Simmons M. The Business Playground: Where Creativity and Commerce Collide. Berkeley: New Riders Press; 2010.


سبك AAA

انجمن انسان شناسي آمريكا (American Anthropological Association) بر اساس سبك شيكاگو اين روش را ايجاد كرده است و به طور ذاتي در پژوهش‌هاي اجتماعي كاربرد دارد. در اين روش از سيستم نويسنده-تاريخ بهره گرفته مي‌شود.

مثالهاي سبك AAA

The book uses success stories from the authors’ own lived experiences to make the case for a creative revolution in the business world (Stewart and Simmons 2010, 22).

Stewart, Dave, and Mark Simmons
2010 The Business Playground: Where Creativity and Commerce Collide. Berkeley: New Riders Press.


سبك APSA

مركز بررسي علوم سياسي آمريكا (American Political Science Review) به طور ذاتي اين روش را براي استفاده در پژوهش‌هاي علوم سياسي مشتمل بر قواعد ويژه اسناد دولت ايالات متحده ايجاد كرده است. اين روش از سيستم نويسنده-تاريخ بهره مي‌برد.

مثالهاي سبك APSA

The book uses success stories from the authors’ own lived experiences to make the case for a creative revolution in the business world (Stewart and Simmons 2014).

Stewart, Dave, and Mark Simmons. 2010. The Business Playground: Where Creativity and Commerce Collide. Berkeley: New Riders Press.


اين آموزش بر اساس محتويات علمي مندرج در پايگاه اطلاعاتي Scribbr تدوين شده است. در متن‌هاي آموزشي جداگانه‌اي به بحث استفاده از ابزارهاي استناددهي Citation Tools خواهيم پرداخت. در صورتي كه هر گونه ابهام يا پرسشي در خصوص استفاده از هر يك از سبك‌هاي استناددهي Citation Styles داريد، مي‌توانيد از فرم زير براي طرح آن استفاده كنيد.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.