تكنيك مطالعه مقالات علمي
علم اطلاعات

تكنيك مطالعه مقالات علمي

تكنيك مطالعه مقالات علمي مهارت بسيار مهمي است كه براي افراد بسياري در محيط دانشگاه كاربرد دارد. دانشجويان و پژوهشگران، زمان زیادی را صرف خواندن مقالات علمي می کنند. با این حال، مهارت مقاله‌خواني به ندرت آموزش داده می شود و همين امر موجب اتلاف وقت آنها مي‌شود.
در اين متن به معرفي روشي عملي و كارامد موسوم به “روش سه مرحله‌اي” مي‌پردازيم؛ همچنین نحوه استفاده از اين روش در پيشينه پژوهش نيز شرح داده خواهد شد. تكنيك مطالعه مقالات علمي در ادامه به طور كامل تشريح خواهد شد.
مقدمه
معرفی
محققان مقالات را به چند دلیل مطالعه مي‌كنند:
• كسب آمادگي براي ارائه در كنفرانس يا تدريس كلاسي
• به روز نگه داشتن اطلاعات خود در رشته مربوطه
• بررسي پيشينه پژوهش در انجام تحقيقات علمي و دانشگاهي
یک محقق معمولی احتمالاً هر سال صدها ساعت را صرف خواندن مقالات می کند. یادگیری روش كارامد خواندن مقالات، مهارتي بسيار مهم است كه به ندرت آموزش داده می شود. بنابراین، دانشجویان و فارغ التحصیلان مبتدی مجبور خواهند شد به تنهايي و با استفاده از آزمون و خطا اين مهارت را یاد بگیرند. دانشجويان زمان و انرژي زيادي را در راه كسب اين مهارت هدر می دهند و اغلب با سرخودگي و دلسردي كنار گذاشته مي‌شود. سال‌هاست که اين روش ساده اما كارامد توسط نگارند برای خواندن مقالات مورد استفاده قرار مي‌گيرد.. این مقاله روش “سه مرحله‌اي” و استفاده از آن در انجام بررسی پيشينه پژوهش در تحقيقات توصيف و آموزش خواهد داد.
2. روش سه مرحله‌اي
ایده کلیدی اين روش در اين است که به جای اینکه از ابتدا شروع مطالعه کنید و راه خود را تا انتها ادامه دهيد، باید مقاله را حداکثر در سه مرحله بخوانید. هر مرحله اهداف خاصی را دنبال مي‌كند و بر روی مرحله قبل از خود استوار است: اولین مرحله ديدي کلی در مورد مقاله به شما می دهد. مرحله دوم به شما امکان می دهد محتوای مقاله را درک کنید، اما به جزئيات پرداخته نخواهد شد و در نهايت مرحله سوم به شما کمک می کند مقاله را عمیقاً درک کنید.
2.1 اولین مرحله
اولین مرحله شامل یک اسکن سریع برای بدست آوردن ديدي كلي از مقاله است. در اين مرحله می توانید تصمیم بگیرید که آیا مقاله براي كار شما مفيد بوده و قصد ادامه مراحل ديگر را داريد و يا از ادامه مطالعه منصرف شويد. این مرحله، حدوداً (بسته به مهارت زباني فرد) بين پنج تا ده دقیقه طول مي‌كشد و شامل گام‌هاي زیر است:
1. عنوان، چکیده و مقدمه را با دقت بخوانید.
2. عناوین بخش و زیربخش‌ها را بخوانید، اما از بقیه جزيئات رد شويد.
3. نتیجه گیری را بخوانید.
4. نگاهی به مراجع بیندازید، بايستي در اين گام، نتوانيد به شكل ذهني به پنج پرسش زير پاسخ دهيد:
1. این مقاله از چه نوعي است؟ سنجش، تجزيه و تحليل يك نمونه موجود يا شرح يك نمونه اوليه
2. مقالات مرتبط با اين مقاله چه موضوعاتي خواهند بود؟ از کدام مبانی نظری برای تحلیل مسئله استفاده شده است؟
3. آیا مفروضات پژوهش معتبر هستند؟
4. تهيه كنندگان مقاله چه كساني هستند؟
5. آیا مقاله به قدر كافي واضح نوشته شده است؟
با استفاده از این اطلاعات، ممکن است تصميم بگيريد كه مراحل بعدي را ادامه دهيد يا به این دلیل که مقاله برای شما جالب نیست، یا اطلاعات کافی برای درک آن ندارید، یا اینکه نویسندگان فرضیات نامعتبری دارند، از ادامه مراحل منصرف شويد. وقتی مقاله ای می نویسید، می توانید انتظار داشته باشید که اکثر داوران (و خوانندگان) تنها یک بار از آن عبور کنند. در انتخاب عناوین اصلي و فرعی منسجم و نوشتن چکیده های مختصر و جامع دقت کنید. اگر یک داور نتواند پس از یک بار مطالعه، اصل مطلب را بفهمد، مقاله احتمالا رد خواهد شد و اگر خواننده نتواند نکات برجسته مقاله را بعد از پنج دقیقه درک کند، احتمالا مقاله هرگز خوانده نخواهد شد.

2.2 مرحله دوم
در مرحله دوم، مقاله را با دقت بیشتری بخوانید، اما جزئیاتی مانند اثبات فرضيه يا دريافت پاسخ سئوال تحقيق را نادیده بگیرید. در حین خواندن نکات کلیدی را یادداشت يا حاشيه نويسي كنيد.
1. به شکل ها، نمودارها و سایر تصاویر موجود در مقاله با دقت نگاه کنید. به نمودارها توجه ویژه ای داشته باشید.
آیا محورها به درستی برچسب گذاری شده اند؟ آیا نتایج با نوارهای خطا نشان داده می شوند، آيا نتیجه گیری از نظر آماری معنی دار است؟
2. به یاد داشته باشید که برای مطالعه بیشتر، مراجع خوانده نشده مربوطه را علامت گذاری کنید (اين روش براي يافتن مقالات مرتبط بيشتر مفيد خواهد بود).
مرحله دوم حدوداً یک ساعت طول خواهد كشيد.. بعد از عبور از اين مرحله، باید بتوانید محتوای مقاله را درک کنید. علاوه بر اين بايستي، توانايي خلاصه نويسي آن را برای شخص دیگری داشته باشيد. اين مرحله براي درك محتوا مناسب است اما گاهی حتی پس از عبور از آن ممكن است باز هم محتواي مقاله را كامل درك نكرده باشيد. جديد بودن موضوع، زياد بودن اصطلاحات و کلمات اختصاری ناآشنا در متن يا استفاده نویسندگان از روشي مشكل براي پاسخ به سئوالات تحقيق يا آزمايش فرضيات از علل احتمالي عدم درك محتوا بوده و لذا بخش قابل توجهي از متن برايتان مبهم خواهد ماند. مقاله ممکن است با اظهارات غیرمستند و ارجاعات پیش روي متعدد و ضعیف نوشته شده باشد یا ممکن است تمركز لازم را براي اين مرحله نداشته‌ايد. در اين مرحله است كه در خصوص موارد زير تصميم گيري خواهيد كرد:
(الف) مقاله را کنار بگذارید، زيرا براي انجام پژوهش يا مقصود شما مفيد نيست.
(ب) بعداً و پس از مطالعه ساير پيشينه‌ها به اين مقاله رجوع كنيد.
(ج) كار را ادامه دهيد و به مرحله سوم برويد.
2.3 مرحله سوم
در جهت درك كامل مقاله و بخصوص براي داوران گذر از اين مرحله حياتي است. راز مرحله سوم، تلاش خواننده برای پیاده‌سازی مجدد مقاله است: یعنی همان فرضیاتی که نویسندگان داشته اند را دوباره خلق كنند. با مقایسه این بازآفرینی با مقاله واقعی، می توانید به راحتی نه تنها نوآوری های یک مقاله، بلکه اشتباهات و مفروضات پنهان آن را شناسایی کنید.
این مرحله نیاز به توجه زیاد به جزئیات دارد. شما باید هر فرضی را در هر بخشي شناسایی و به چالش بکشید. علاوه بر این، باید به این فکر کنید که چگونه مقاله یک ایده خاص را ارائه می دهد. این مقایسه از زاويه ديد شما، بینش دقیقی در مورد تکنیک های اثبات و ارائه در مقاله می دهد و به احتمال زیاد می توانید اين پيشينه را به مجموعه ادبيات تحقيق خود اضافه کنید. در طول این مرحل، باید ایده های احتمالي براي تحقيقات آینده خود را نيز یادداشت کنید.
انجام كامل اين مرحله برای مبتدیان حدود چهار یا پنج ساعت و برای یک خواننده با تجربه حدود یک ساعت طول می کشد. در پایان، باید بتوانید کل ساختار مقاله را به صورت ذهني بازسازی کنید و همچنین، نقاط قوت و ضعف آن را شناسایی نماييد. به طور خاص، قادر باشيد، مفروضات ضمنی، نقل قول های مستتر و مرتبط با موضوع و نيز مسائل احتمالی را با استفاده از تکنیک های تجربی یا تحلیلی مشخص کنید.

اميداوريم تكنيك مطالعه مقالات علمي بتواند به شما مهارتي را آموزش داده باشد كه در خواندن منابع علمي بويژه مقاله و نيز تهيه پيشينه پژوهش كمك كند.

Reference

Keshav, S. (n.d.-a). How to Read a Paper. Stanford. Retrieved April 29, 2022, from https://web.stanford.edu/class/ee384m/Handouts/HowtoReadPaper.pdf

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.