نگاهی تاریخچه هوش مصنوعی
وبلاگ

تاریخچه هوش مصنوعی

آشنایی با تاریخچه تاریخچه هوش مصنوعی، پایه‌های فلسفی، تولد ماشین‌های محاسباتی، کنفرانس دارتموث، افول هوش مصنوعی و ابعاد مدرن آن در این مطلب مورد بررسی قرار گرفته است. با مطالعه این متن قادر خواهید بود ضمن آگاهی نسبت به پیشینه هوش مصنوعی با برخی از ابعاد مهم آن از جمله ملاحظات اخلاقی مرتبط نیز آشنا شوید.


هوش مصنوعی چیست؟

امروزه هوش مصنوعی (AI) به یکی از واژه‌های پرکاربرد در دنیای فناوری تبدیل شده است. هوش مصنوعی دقیقاً به چه معناست و چند نوع دارد؟ در این بخش قصد داریم مفهوم هوش مصنوعی را مطرح کرده و فهمی روشن از انواع آن بدست آوریم.

هوش مصنوعی به شبیه‌سازی هوش انسانی برای تفکر و تقلید اقدامات شبه انسانی در ماشین‌ها اشاره می‌شود. این اصطلاح ممکن است به هر ماشینی که ویژگی‌هایی از یک ذهن انسانی مانند یادگیری و حل مسئله را نشان دهد، اطلاق گردد.

هدف استفاده از هوش مصنوعی، یادگیری، استدلال و درک است.

هوش مصنوعی بر اساس این اصل استوار است که هوش انسانی می‌تواند به گونه‌ای پیاده سازی شود که یک ماشین به راحتی آن را تقلید کرده و وظایف را، از ساده‌ترین تا پیچیده‌ترین، اجرا کند. با پیشرفت فناوری، معیارهای قبلی تعریف کننده هوش مصنوعی منسوخ می‌شوند. به عنوان مثال، ماشین‌هایی که توابع اساسی را محاسبه می‌کنند یا متن را از طریق تشخیص نوری کاراکتر شناسایی می‌کنند دیگر به عنوان تعریفی از هوش مصنوعی شناخته نمی‌شوند، زیرا این موارد اکنون به عنوان یک عملکرد ذاتی رایانه تلقی می‌شود.


انواع هوش مصنوعی

هوش مصنوعی را می‌توان بر اساس قابلیت‌ها و عملکردها به دسته‌های مختلفی تقسیم کرد. انواع اصلی آن عبارتند از:

  • هوش مصنوعی محدود (ضعیف) Naroow AI
  • هوش مصنوعی عمومی (قوی) General AI
  • اَبَر هوش مصنوعی Super AI


هوش مصنوعی محدود

هوش مصنوعی محدود، که به عنوان هوش مصنوعی ضعیف نیز شناخته می‌شود، برای انجام یک وظیفه خاص طراحی شده است (مثلاً تشخیص چهره یا جستجوی اینترنت) و در حال حاضر رایج‌ترین شکل هوش مصنوعی موجود است. هوش مصنوعی محدود نه آگاه است، نه خودآگاه و نه واقعاً هوشمند. مثال‌های آن شامل موارد زیر هستند:

  • دستیارهای مجازی مانند سیری، الکسا و دستیار گوگل
  • سیستم‌های توصیه‌گر مورد استفاده در نتفلیکس، یوتیوب و آمازون
  • سیستم‌های تشخیص تصویر قابل استفاده در پزشکی و برچسب‌گذاری عکس‌ها در شبکه‌های اجتماعی

تصویری از هوش مصنوعی محدود


هوش مصنوعی عمومی

هوش مصنوعی عمومی (General)، که به عنوان هوش مصنوعی قوی (Strong) یا هوش مصنوعی در سطح انسانی (Human-Level) نیز شناخته می‌شود، به نوعی از هوش مصنوعی اشاره دارد که به اندازه یک انسان توانمند است و می‌تواند هر وظیفه‌ای را که یک انسان می‌تواند انجام دهد با توانایی درک، یادگیری و به کارگیری دانش در زمینه‌های مختلف به انجام رساند. هوش مصنوعی عمومی در حال حاضر در حد یک نظریه بوده و موضوع پژوهش‌های جاری قرار گرفته است. توسعه هوش مصنوعی عمومی نیازمند پیشرفت در چندین حوزه، از جمله رباتیک، علوم شناختی (cognitive science) و شبکه‌های عصبی (neural networks) است.

تصویری از هوش مصنوعی عمومی


اَبَر هوش مصنوعی

اَیَر هوش مصنوعی (Super) سطحی از هوش است که فراتر از هوش انسانی در همه جنبه‌ها خواهد بود که مواردی همچون خلاقیت، توانایی حل مسئله و تصمیم‌گیری از جمله آن هستند. این هوش به مراتب پیشرفته‌تر از بهترین ذهن‌های انسانی در تقریباً هر زمینه‌ای خواهد بود. خلاقیت علمی، خرد عمومی و مهارت‌های اجتماعی از جمله نمونه‌های آن هستند. اَبَر هوش مصنوعی در حال حاضر کاملاً فرضی بوده و مفهومی است که در داستان‌های علمی-تخیلی و پیش‌بینی‌های آینده آمده است.

تصویری از ابر هوش مصنوعی


تاریخچه هوش مصنوعی

هوش مصنوعی از اسطوره تا مدرنیته

هوش مصنوعی (AI) دارای گذشته‌ای داستان گونه بود که با تاریخ بشر، اسطوره‌ شناسی، و تکامل فناوری در هم تنیده است. تکامل هوش مصنوعی، گواهی بر خلاقیت بشر و تلاش بی‌وقفه برای دستیابی به دانش است.


آغازهای باستانی: اسطوره‌ها و اتوماتا (Automata)

تاریخچه هوش مصنوعی را میتوان به دوران باستان نسبت داد، جایی که اسطوره‌ها و افسانه‌ها از اشیاء بی‌جانی که به زندگی می‌آمدند، سخن میگفتند. به عنوان مثال اسطوره شناسی یونانی، از تالوس (Talos)، غول برنزی که جزیره کرت (Crete) را محافظت می‌کرد، سخن گفته است.


پایه‌های فلسفی: ذهن مکانیکی

ریشه‌های فلسفی هوش مصنوعی بر پایه اندیشه‌های متفکرانی که درباره طبیعت می‌اندیشیدند، بنا نهاده شد. آنها درباره دستکاری مکانیکی نمادها به عنوان وسیله‌ای برای تکرار تفکر انسانی گمانه‌زنی کردند و مقدمات توسعه ماشین‌های محاسباتی را فراهم آوردند.


تولد ماشین‌های محاسباتی: میراث تورینگ

دهه 1940 عصر اختراع کامپیوتر بر مبنای مفهوم دیجیتال قابل برنامه‌ریزی بود و بیشتر به لطف مفهوم سازی ماشین تورینگ (Turing) جهانی توسط آلن تورینگ پایه گذاری شد. کار تورینگ زمینه مفاهیم مرتبط با ماشین‌هایی که بعداً برنامه‌های هوش مصنوعی را اجرا میکردند، فراهم آورد.


کنفرانس دارتموث: آغاز رسمی AI در سال 1956

در سال 1956، حوزه هوش مصنوعی به طور رسمی در طی کارگاهی آموزشی در کالج دارتموث (Dartmouth) مطرح شد. این رویداد مهم چهره‌های پیشرو در تحقیقات هوش مصنوعی را گردهم آورد که چشم اندازهای آینده این حوزه را ترسیم کردند.


اوج و افول هوش مصنوعی

هوش مصنوعی چندین دوره از اوج شدید پس از دوره افول را تجربه کرده است که به عنوان “زمستانهای هوش مصنوعی از آن یاد می‌شود. این دوره‌ها زمانهایی بودند که انتظارات برآورده نشد و منجر به کاهش تأمین مالی و علاقه فعالان گردید. با این حال، هر زمستان توسط یک احیا از بین رفت و پیشرفتهای جدید و کاربردها دیگری ایجاد گردید.


عصر مدرن: یادگیری ماشینی و فراتر

قرن 21 با ظهور یادگیری ماشینی، یادگیری عمیق، و شبکه‌ های عصبی شاهد رسیدن هوش مصنوعی به اوج جدیدی بود. این فناوریها به هوش مصنوعي اين امکان را داده‌اند تا از مجموعه داده‌های وسیع یاد بگیرند و کارهایی را انجام دهند که پیش از این تصور می‌شد به طور انحصاری در توان هوش انسان است.


ملاحظات اخلاقی و آینده

همانطور که هوش مصنوعی به پیشرفت خود ادامه می‌دهد، ملاحضات اخلاقی اهمیت فزاینده‌ای پیدا کرده‌اند. تأثیر AI بر جامعه، شغل‌ها، و حریم خصوصی موضوع بحث همیشگی افراد و متخصصان این حوزه شده است. آینده AI هم ترکیبی از وعده‌ها و چالش‌ها خواهد بود زیرا بشر خواستار تعادل بین نوآوری و مسئولیت‌ پذیری فناوری‌ها هست.

تصویر نویسنده
محمد مومن

مترجم و مشاور علمي داراي مجوز رسمي از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي به شماره 8154 و كارشناس ارشد علم اطلاعات دانشگاه بيرجند هستم كه در اين مجموعه تلاش داريم خدماتي علمي و در سطح جهاني را به جامعه فارسي زبانان ارائه كنيم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *